Vasilite

Wzór chemiczny: (Pd,Cu)₁₆(S,Te)₇

Vasilite to ekstremalnie rzadki siarczek i tellurek palladu oraz miedzi, tworzący mikroskopijne, metaliczne ziarna w skałach ultrazasadowych.

## Charakterystyka Vasilite jest minerałem z gromady siarczków, chemicznie klasyfikowanym jako siarczek i tellurek palladu oraz miedzi. Występuje w postaci niezwykle małych, anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 100-200 mikrometrów. Obserwowany w polerowanych zgładach pod mikroskopem, w świetle odbitym, ma kremowo-białą barwę z różowawym odcieniem i wykazuje silny, metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijne rozmiary ziaren, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, łupliwość czy przełam, nie została precyzyjnie określona. Połysk jest wyraźnie metaliczny. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć profesora Vasila Vasilevicha Distlera (1941–2015), rosyjskiego geologa i mineraloga z Instytutu Geologii Złóż Rud, Petrografii, Mineralogii i Geochemii (IGEM) Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie. Został on doceniony za swój wkład w badania nad mineralogią metali z grupy platynowców. Vasilite został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1990 roku (IMA1990-033). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, vasilite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5-5
Barwa: Steel-gray
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 0
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja vasilitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy w świetle odbitym na polerowanym zgładzie petrograficznym oraz potwierdzenia składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). W świetle odbitym charakteryzuje się kremowo-białą barwą z różowym odcieniem i brakiem anizotropii. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi mikroskopijnymi siarczkami i tellurkami metali z grupy platynowców, takimi jak kotulskit, majakit czy atokit. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej, która wykazuje charakterystyczną dla vasilitu proporcję palladu, miedzi, siarki i telluru. ## Formy kryształów Kryształy vasilitu nie zostały zaobserwowane. Minerał ten tworzy wyłącznie bardzo drobne, nieregularne, anhedralne ziarna i agregaty ziaren w obrębie innych minerałów.

Środowisko występowania

## Geneza Vasilite powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych lub magmowych w obrębie zróżnicowanych intruzji skał ultrazasadowych i zasadowych, bogatych w miedź, nikiel i metale z grupy platynowców. Tworzy się w późnych stadiach krystalizacji, wypełniając przestrzenie między wcześniej uformowanymi minerałami. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi siarczkami i tellurkami. Najczęściej towarzyszą mu: chalkopiryt, bornit, kotulskit, majakit, sobolevskit, sperrylit, a także złoto rodzime. ## Lokalizacje Typową lokalizacją, z której po raz pierwszy opisano vasilite, jest złoże miedziowo-niklowe Oktyabrskoye w rejonie Norylska na Syberii w Rosji. Jest to jego główne i najbardziej znane miejsce występowania. Notowany był również w kompleksie Bushveld w Republice Południowej Afryki.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z vasilitem jest oceniana przede wszystkim na podstawie potwierdzenia jego obecności za pomocą analizy. Ponieważ ziarna są mikroskopijne, wartość kolekcjonerska leży w samym fakcie posiadania udokumentowanego fragmentu skały (najczęściej zgładu) z lokalizacji typowej. Wielkość ziaren, choć zawsze mikroskopijna, oraz bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi minerałami platynowców mogą podnieść wartość naukową i kolekcjonerską okazu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy, w których występuje vasilite, to zazwyczaj polerowane zgłady petrograficzne lub fragmenty skał. Czyszczenie nie jest zalecane ani konieczne. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz ultradźwiękowymi myjkami, które mogłyby uszkodzić zarówno delikatne ziarna vasilitu, jak i otaczającą go matrycę skalną. Zgłady należy chronić przed zarysowaniem. ## Przechowywanie Okazy z vasilitem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci, najlepiej w pudełkach typu "micromount" lub w specjalnych pojemnikach na zgłady, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym.