Vanuralite
Wzór chemiczny: Al(U⁶⁺O₂)₂(V⁵⁺O₄)₂(OH)·8.5H₂O
Wanuralit to rzadki, jaskrawożółty minerał uranylu i wanadu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy i naskorupienia.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Barwa
- Citron-yellow, canary-yellow, pale yellow
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Light yellow
- Gęstość
- 3.62
- Łupliwość
- On {001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Wanuralit można rozpoznać po jego charakterystycznej, jaskrawej, cytrynowożółtej barwie, typowych formach występowania w postaci drobnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozety i naskorupienia oraz po silnej zielonej fluorescencji w świetle UV. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego radioaktywność, wykrywalna za pomocą licznika Geigera. ## Odróżnianie od podobnych Wanuralit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak carnotyt, tyuyamunit czy francevillit. Carnotyt i tyuyamunit często tworzą bardziej ziemiste i proszkowe naloty. Francevillit, z którym często współwystępuje, ma podobny pokrój, ale krystalizuje w układzie rombowym i ma nieco inny odcień. Ostateczne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {010}. Zazwyczaj tworzą wachlarzowate lub rozetowe agregaty, a także cienkie powłoki i naskorupienia na powierzchni skał.
Środowisko występowania
## Geneza Wanuralit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu i wanadu, szczególnie tych osadzonych w skałach osadowych, takich jak piaskowce. Tworzy się w wyniku działania wód gruntowych na pierwotne minerały uranu (np. uraninit) i wanadu w obecności glinu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu i wanadu. Do najczęstszych asocjacji należą francevillit, curienit, chervetit, a także uraninit, baryt, goethyt i różne minerały ilaste. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania wanuralitu jest kopalnia Mounana w prowincji Ogowe Górne w Gabonie, skąd pochodzą najlepsze okazy. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z kopalni uranu w rejonie Lodève we Francji oraz z niewielkich wystąpień w Hiszpanii.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, wyraźnymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe lub wachlarzowate agregaty. Intensywność i czystość cytrynowożółtej barwy również podnosi wartość okazu. Ważny jest także kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących, zwłaszcza rzadkiego francevillitu czy curienitu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i najwyżej cenione okazy wanuralitu pochodzą z jego lokalizacji typowej - kopalni Mounana w Gabonie. Materiał z tego miejsca jest uważany za światowy standard dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów wanuralitu generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Drobne, kruche kryształy mogą ulec uszkodzeniu mechanicznemu. Pył można usuwać bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Ze względu na radioaktywność, wszelkie czynności należy wykonywać z zachowaniem ostrożności, unikając wdychania pyłu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić delikatne kryształy. Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych chemikaliów. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła słonecznego. Należy myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Wanuralit musi być przechowywany z uwzględnieniem jego radioaktywności. Zaleca się trzymanie go w szczelnie zamkniętym, oznaczonym pojemniku (np. plastikowym pudełku typu "perky box"), z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, a zwłaszcza sypialni. Należy go przechowywać osobno od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie.