Vanoxite

Wzór chemiczny: V<sup>4+</sup><sub>4</sub>V<sup>5+</sup><sub>2</sub>O<sub>13</sub>·8H<sub>2</sub>O

Wanoksyt to rzadki tlenek wanadu, tworzący ciemne, niemal czarne naloty i skupienia w skałach osadowych.

## Charakterystyka Wanoksyt jest uwodnionym tlenkiem wanadu, występującym w formie ziemistych lub włóknistych skupień, a także jako cienkie naloty i powłoki. Zazwyczaj ma postać masywną, bez widocznych kryształów. Jego wygląd jest niepozorny, często tworzy ciemne, niemal czarne masy przetykające skałę macierzystą. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 2. Ma matowy lub ziemisty połysk. Jest nieprzezroczysty. Jego gęstość jest trudna do precyzyjnego zmierzenia ze względu na formę występowania, ale szacuje się ją na około 2.83 g/cm³. ## Barwy i odmiany Wanoksyt ma charakterystyczną, bardzo ciemną barwę - od czarnej do zielonkawoczarnej. Rysa tego minerału jest brązowoczarna. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "wanoksyt" (ang. Vanoxite) nawiązuje bezpośrednio do składu chemicznego minerału - jest to tlenek wanadu (vanadium oxide). Został opisany po raz pierwszy przez Franka L. Hessa w 1924 roku na podstawie materiału znalezionego w górach La Sal w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niepozorny wygląd, wanoksyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach wanadu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Dull
Rysa
Brownish black
Gęstość
2.83
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Wanoksyt rozpoznaje się po jego czarnej lub zielonkawoczarnej barwie, ziemistym lub matowym wyglądzie oraz bardzo niskiej twardości. Występuje w formie nalotów, mas ziemistych lub włóknistych agregatów, często w asocjacji z innymi minerałami wanadu, takimi jak karnotyt. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi, ziemistymi minerałami tlenkowymi, takimi jak tlenki manganu (psylomelan, piroluzyt). Odróżnienie wymaga często analizy chemicznej w celu potwierdzenia obecności wanadu. Asocjacja z jaskrawożółtym karnotytem w piaskowcach jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Formy kryształów Wanoksyt nie tworzy dobrze wykształconych kryształów. Występuje w postaci skupień ziemistych, masywnych, włóknistych lub jako cienkie powłoki i naloty na innych minerałach lub w spoiwie skał osadowych.

Środowisko występowania

## Geneza Wanoksyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż uranowo-wanadowych zlokalizowanych w skałach osadowych, głównie w piaskowcach. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów wanadu w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z karnotytem, tyuyamunitem, hewettitem, gipsem, a także z minerałami miedzi, takimi jak malachit i azuryt. Często impregnuje piaskowce, w których występuje. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje wanoksytu znajdują się w USA, w stanach Utah (góry La Sal, Paradox Valley) i Kolorado (region Uravan). Znany jest również z kilku miejsc w Arizonie. Są to główne źródła okazów tego minerału na świecie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska wanoksytu jest ograniczona ze względu na jego niepozorny wygląd. Najbardziej cenione są okazy, na których wanoksyt tworzy wyraźne, bogate skupienia o intensywnie czarnej barwie. Szczególnie poszukiwane są próbki pokazujące jego wyraźną asocjację z kontrastującymi minerałami, zwłaszcza z jaskrawożółtym karnotytem. Jakość okazu zależy od obfitości minerału na matrycy skalnej i braku uszkodzeń delikatnych skupień. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość okazów kolekcjonerskich pochodzi z historycznych kopalń uranu i wanadu w rejonie Uravan Mineral Belt w stanach Kolorado i Utah w USA. Okazy z tych klasycznych lokalizacji są najbardziej pożądane przez kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy wanoksytu są niezwykle delikatne i kruche. Należy unikać czyszczenia mechanicznego. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia luźnego pyłu. Nie należy stosować wody ani żadnych chemikaliów, ponieważ może to uszkodzić lub rozpuścić minerał. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i innymi środkami czyszczącymi. Minerał jest bardzo miękki, więc należy chronić go przed zarysowaniem i uderzeniami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie ultradźwięków. ## Przechowywanie Okazy wanoksytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią. Należy unikać przechowywania w wilgotnym środowisku.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej