Vandendriesscheite

Wzór chemiczny: Pb₂+₁.₆(U₆+O₂)₁₀O₆(OH)₁₁·₁₁H₂O

Vandendriesscheit to rzadki, wtórny minerał uranu, tworzący charakterystyczne, pomarańczowo-czerwone do żółtych, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Vandendriesscheit jest uwodnionym tlenkiem ołowiu i uranu, występującym w strefach utleniania złóż uraninitu. Tworzy skupienia drobnych, tabliczkowych lub krótkosłupkowych kryształów, często ułożonych w rozetowe lub wachlarzowate agregaty. Okazy mają zwykle intensywną, pomarańczowo-czerwoną, pomarańczowo-żółtą lub złotopomarańczową barwę, co czyni je wizualnie charakterystycznymi. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3 w skali Mohsa. Kryształy wykazują połysk od szklistego do diamentowego na ścianach i lekko perłowy na płaszczyznach łupliwości. Jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na zawartość uranu i ołowiu ma wysoką gęstość, wynoszącą około 5.05 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującymi barwami są odcienie od pomarańczowo-żółtego, przez złotopomarańczowy, do pomarańczowo-czerwonego. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Adriena Vandendriessche (1875-1940), belgijskiego geologa i profesora na Uniwersytecie w Gandawie. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1947 roku przez Johannesa Vaesa na podstawie próbek z kopalni Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. ## Zastosowania Vandendriesscheit, ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, nie ma zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim z powodu intensywnej barwy, atrakcyjnych form kryształów i powiązań z innymi rzadkimi minerałami uranowymi. Jako minerał silnie radioaktywny, stanowi również obiekt badań naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Orange to amber-brown
Połysk: Adamantine, Vitreous, Pearly
Rysa: Pale yellow
Gęstość: 5.45
Łupliwość: {001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to intensywna pomarańczowo-czerwona lub żółta barwa, charakterystyczne tabliczkowe kryształy często tworzące wachlarzowate agregaty oraz wysoka gęstość. Najważniejszą cechą jest silna radioaktywność, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Minerał wykazuje również żółtozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (UV). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o podobnej barwie, takimi jak curyt, fourmarieryt czy becquerelit. Curyt jest zazwyczaj bardziej czerwony i tworzy igiełkowe kryształy. Fourmarieryt ma podobny pokrój, ale często ciemniejszy, czerwonobrązowy odcień. Becquerelit jest bardziej żółty. Ostateczne rozróżnienie często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są najczęściej tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z jedną z osi krystalograficznych, lub krótkosłupkowe. Często występują w postaci promienistych, wachlarzowatych lub rozetowych agregatów, a także jako naloty i powłoki na uraninicie.

Środowisko występowania

## Geneza Vandendriesscheit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku wietrzenia (utleniania) pierwotnych rud uranu, głównie uraninitu, w obecności roztworów bogatych w ołów. Tworzy się w warunkach bliskich powierzchni ziemi, w strefie utlenienia złóż hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z uraninitem (jako minerałem pierwotnym) oraz innymi wtórnymi minerałami uranowymi, takimi jak becquerelit, curyt, fourmarieryt, masuyit, rutherfordin, schoepit, kasolit i torbernit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania, skąd pochodzą najlepsze okazy, jest kopalnia Shinkolobwe w prowincji Katanga, Demokratyczna Republika Konga. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, m.in. z kopalni Kasolo (także w Katandze), Rabéjac we Francji oraz z niektórych pegmatytów w Norwegii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy vandendriesscheitu charakteryzują się ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, pomarańczowo-czerwonej barwie. Atrakcyjność podnoszą estetyczne, wachlarzowate lub rozetowe agregaty osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Ważna jest również wielkość kryształów oraz brak uszkodzeń mechanicznych. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z typowej lokalizacji - kopalni Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Stosowanie wody jest niewskazane, ponieważ może ona wpłynąć na stabilność minerału. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest silnie radioaktywny - należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Wymaga ostrożnego obchodzenia się i mycia rąk po każdym kontakcie. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie chemikaliów. Długotrwała ekspozycja na światło słoneczne może powodować blaknięcie. ## Przechowywanie Ze względu na radioaktywność, okazy vandendriesscheitu muszą być przechowywane w specjalnych, szczelnych i odpowiednio oznaczonych pojemnikach, z dala od miejsc stałego przebywania ludzi. Najlepiej trzymać je w pudełkach z ołowianą wyściółką, które blokują promieniowanie. Należy go izolować od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie.