Vanadio-oxy-dravite

Wzór chemiczny: NaV<sup>3+</sup><sub>3</sub>(Al<sub>4</sub>Mg<sub>2</sub>)(Si<sub>6</sub>O<sub>18</sub>)(BO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>O

Vanadio-oxy-dravit to ekstremalnie rzadki, czarny minerał z grupy turmalinu, wyróżniający się wysoką zawartością wanadu i znany tylko z jednego miejsca na świecie.

## Charakterystyka Vanadio-oxy-dravit jest członkiem grupy turmalinu, zatwierdzonym jako odrębny gatunek mineralny w 2012 roku. Tworzy czarne, nieprzezroczyste, krótkie kryształy o pokroju pryzmatycznym i charakterystycznym dla turmalinów trójkątnym przekroju poprzecznym. Wykazuje połysk submetaliczny, co odróżnia go od bardziej typowego, szklistego połysku większości turmalinów. Występuje w formie pojedynczych, zagłębionych w skale macierzystej kryształów lub w niewielkich, promienistych skupieniach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten cechuje się znaczną twardością, wynoszącą 7.5 w skali Mohsa, co jest typowe dla turmalinów. Jego gęstość obliczono na 3.26 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny do muszlowego. Jest nieprzezroczysty w większych fragmentach, ale staje się przeświecający i ukazuje zielonkawy odcień w bardzo cienkich odłamkach. ## Barwy i odmiany Jedyną znaną barwą vanadio-oxy-dravitu jest czarna. Nie opisano żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału bezpośrednio odzwierciedla jego skład chemiczny: człon "vanadio-" wskazuje na dominację wanadu na określonej pozycji w strukturze krystalicznej, "oxy-" informuje o dominacji tlenu nad grupami hydroksylowymi, a "dravit" odnosi się do jego strukturalnego pokrewieństwa z dravitem, innym minerałem z grupy turmalinu. Został odkryty w kamieniołomie marmuru Pereval w kompleksie Slyudyanka nad jeziorem Bajkał w Rosji, co pozostaje jego jedyną znaną lokalizacją. ## Zastosowania Vanadio-oxy-dravit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania wśród specjalistów gromadzących rzadkie minerały i gatunki typowe (pochodzące z lokalizacji typowej).

Właściwości

Twardość Mohsa
7.5
Połysk
Submetallic
Rysa
Grayish green
Gęstość
3.26
Łupliwość
None
Przełam
Uneven to conchoidal
Przezroczystość
Opaque, Translucent in thin fragments
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechy pomocne w identyfikacji to czarna barwa, submetaliczny połysk, wysoka twardość (7.5) oraz typowy dla turmalinów pokrój kryształów. Kluczową wskazówką jest jednak lokalizacja - minerał ten pochodzi wyłącznie z kompleksu Slyudyanka w Rosji. Szarawozielona rysa jest istotną cechą odróżniającą. Ostateczne i pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS) w celu potwierdzenia dominacji wanadu i tlenu w składzie. ## Odróżnianie od podobnych Vanadio-oxy-dravit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych czarnych turmalinów, takich jak schorl, dravit czy spokrewniony vanadio-dravit, bez specjalistycznego sprzętu. Schorl, najpospolitszy czarny turmalin, ma zazwyczaj jaśniejszą, białą lub szarą rysę. Od vanadio-dravitu, z którym współwystępuje, można go odróżnić jedynie za pomocą szczegółowej analizy strukturalnej i chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy krótkie, pryzmatyczne kryształy o trójkątnym zarysie. Zakończenia kryształów są zazwyczaj płaskie lub słabo wykształcone. Występuje jako pojedyncze kryształy wrośnięte w matrycę lub jako niewielkie, rozchodzące się promieniście agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Minerał ten powstaje w specyficznych warunkach metamorfizmu kontaktowego. Jego środowiskiem tworzenia są skały metasomatyczne (skarny) powstałe na kontakcie intruzji magmowych z skałami węglanowymi (marmurami). Wymaga obecności fluidów bogatych w bor i wanad. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kalcytem, diopsydem, tytanitem, pirytem oraz innymi turmalinami bogatymi w wanad, takimi jak vanadio-dravit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania vanadio-oxy-dravitu na świecie jest kamieniołom marmuru Pereval, położony w kompleksie geologicznym Slyudyanka, w obwodzie irkuckim nad jeziorem Bajkał w Rosji. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał ekstremalnie rzadki, głównym kryterium wartości jest sama jego obecność w kolekcji. Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i lśniącymi kryształami, nawet jeśli są one niewielkich rozmiarów (milimetrowych). Atrakcyjność okazu podnosi jego umiejscowienie na kontrastującej, jasnej matrycy (np. białym kalcycie), co eksponuje czarne kryształy. Ważna jest również precyzyjna dokumentacja potwierdzająca pochodzenie z lokalizacji typowej. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z jednego miejsca - kamieniołomu Pereval w Rosji. Jest to jedyne źródło tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Ze względu na twardość (7.5) sam minerał jest odporny na zarysowania, jednak często występuje na delikatniejszej matrycy kalcytowej. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia lub oddzielenie kryształów od podłoża. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami, które mogą uszkodzić współwystępujący kalcyt. Minerał jest stabilny, ale należy unikać ekstremalnych i gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Przechowywać w osobnych, wyłożonych pudełkach, aby chronić okazy przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na rzadkość i wartość naukową, każdy okaz powinien być precyzyjnie oznaczony etykietą z nazwą i lokalizacją.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej