Utahite
Wzór chemiczny: MgCu²⁺₄Zn²⁺₂Te⁶⁺₃O₁₄(OH)₄·6H₂O
Utahit to bardzo rzadki telluran miedzi, magnezu i cynku, tworzący mikroskopijne, tabliczkowe kryształy o intensywnie niebieskiej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4-5
- Barwa
- Light blue, blue-green
- Połysk
- Vitreous , Adamantine
- Rysa
- Pale blue
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Perfect on {0001}
- Przełam
- Irregular/Uneven
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent
- Układ krystaliczny
- Triclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Utahit jest rozpoznawalny głównie dzięki swojemu unikalnemu składowi chemicznemu, który wymaga zaawansowanych analiz (np. EDS). Wizualnie charakteryzuje się intensywnie niebieską barwą, tabliczkowym pokrojem kryształów i występowaniem w formie drobnych, rozetkowych agregatów. Charakterystyczne jest również jego współwystępowanie z innymi rzadkimi telluranami. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi niebieskimi minerałami wtórnymi, takimi jak azuryt, linaryt czy cyjanotrichit. Od azurytu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym. Od linarytu i cyjanotrichitu odróżnienie wizualne jest praktycznie niemożliwe bez analizy chemicznej, choć utahit tworzy charakterystyczne sześcioboczne, tabliczkowe kryształy, podczas gdy cyjanotrichit występuje w formie igiełkowych skupień. ## Formy kryształów Kryształy są cienkie, tabliczkowe, o heksagonalnym zarysie. Zwykle tworzą rozetkowe lub promieniste agregaty, a także cienkie naloty i skorupy na powierzchni skały.
Środowisko występowania
## Geneza Utahit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych, szczególnie tych bogatych w tellur. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych tellurków w obecności roztworów bogatych w miedź, cynk i magnez. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi telluranami i siarczanami, takimi jak xocomecatlit, jensenit, leisingit, cesbronit, a także z kwarcem, barytem, pirytem i enargitem. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki. Poza typową lokalizacją w kopalni Centennial Eureka w Utah (USA), jego występowanie potwierdzono jedynie w kilku miejscach na świecie, w tym w kopalni Bambolla (Bambollita) w Moctezuma, w stanie Sonora w Meksyku.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazów utahitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi rozetkami o intensywnie niebieskiej barwie, kontrastujące z jasną skałą macierzystą. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, kluczowa jest ich obfitość na danym fragmencie matrycy. ## Popularne stanowiska Najlepsze i najbardziej znane okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Centennial Eureka w Utah, USA. Okazy z meksykańskiej kopalni Bambolla są również poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i "micromountach".
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy utahitu są ekstremalnie delikatne i podatne na uszkodzenia mechaniczne. Czyszczenie nie jest zalecane. Wszelkie próby usunięcia kurzu powinny być ograniczone do bardzo ostrożnego użycia miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej, bez dotykania kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz nagłymi zmianami temperatury. Kryształy są bardzo miękkie i kruche, dlatego należy chronić je przed jakimkolwiek naciskiem, wibracjami czy zarysowaniem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wstrząsami i uszkodzeniami mechanicznymi. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.