Ushkovite
Wzór chemiczny: MgFe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>·8H<sub>2</sub>O
Uszkowit to rzadki, uwodniony fosforan magnezu i żelaza, tworzący charakterystyczne, tabliczkowe kryształy o brązowej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Light brown
- Gęstość
- 2.94
- Łupliwość
- Perfect on {010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent to translucent
- Układ krystaliczny
- Triclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to brązowa barwa, tabliczkowy pokrój kryształów, ich tendencja do tworzenia rozetowych lub wachlarzowatych agregatów oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Występowanie w granitowych pegmatytach w asocjacji z innymi fosforanami jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi fosforanami żelaza, takimi jak strengit czy rockbridgeit, jednak różni się od nich pokrojem kryształów (zazwyczaj tabliczkowym, a nie sferulitycznym czy skorupowym) i niższą twardością. Identyfikacja wymaga często zaawansowanych metod, jak XRD. ## Formy kryształów Uszkowit tworzy cienkie, tabliczkowe, listewkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Kryształy te często układają się w promieniste, wachlarzowate lub rozetowe agregaty.
Środowisko występowania
## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w wyniku procesów hydrotermalnych lub wietrzenia pierwotnych fosforanów (głównie tryfilinu) w strefach utleniania granitowych pegmatytów. Tworzy się w warunkach niskiej temperatury. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi fosforanami, takimi jak tryfilin (jako minerał pierwotny), strengit, rockbridgeit, fosfosyderyt, a także z kwarcem, mikroklinem i muskowitem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, to m.in. pegmatyty w rejonie Sajanów Wschodnich i na Uralu w Rosji. Znany jest również z kilku lokalizacji w USA (np. kopalnia Tip Top w Dakocie Południowej), Brazylii (Minas Gerais) oraz Niemiec.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe lub wachlarzowate agregaty na kontrastującym podłożu (np. na kwarcu). Intensywność i czystość brązowej barwy oraz wielkość kryształów, choć zazwyczaj niewielkich, również wpływają na wartość. Okazy bez uszkodzeń mechanicznych są znacznie wyżej cenione. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się stanowiska w Rosji, zwłaszcza na Uralu. Okazy z kopalni Tip Top w USA są również cenione w kręgach kolekcjonerskich.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy uszkowitu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe na wodę. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza z dużej odległości, aby usunąć luźny kurz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić kryształy. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności, wysoką temperaturę i bezpośrednie światło słoneczne. Nie należy używać myjek ultradźwiękowych ani żadnych środków chemicznych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchych warunkach, w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (np. typu "perky box") z dala od źródeł światła i wahań temperatury. Ze względu na kruchość, należy unikać umieszczania czegokolwiek na okazie i minimalizować wibracje.