Uranopilite
Wzór chemiczny: (U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>6</sub>S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>O<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>·14H<sub>2</sub>O
Uranopilit to wtórny, jaskrawożółty minerał uranu, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty i naskorupienia w strefach utleniania złóż uranowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-2.5
- Połysk
- Perłowy
- Rysa
- Żółtawa
- Gęstość
- 3.7-4.0
- Łupliwość
- Doskonała wg {010}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przeświecający
- Układ krystaliczny
- Trójskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną uranopilitu jest jego intensywna, żółta barwa oraz bardzo silna, zielonkawożółta fluorescencja w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Charakterystyczne są też formy występowania w postaci włóknistych lub promienistych agregatów i naskorupień. ## Odróżnianie od podobnych Uranopilit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak autunit, torbernit (w formie zwietrzałej), uranofan czy zippeit. Od autunitu i torbernitu odróżnia go brak wyraźnych, tabliczkowych kryształów. Od uranofanu różni się często bardziej intensywną fluorescencją i formą skupień. Dokładne rozróżnienie od zippeitu, z którym często współwystępuje, jest bardzo trudne bez zaawansowanych analiz (np. XRD). ## Formy kryształów Makroskopowe kryształy są ekstremalnie rzadkie. Uranopilit tworzy głównie mikrokrystaliczne, włókniste agregaty układające się w promieniste rozety, kuliste skupienia, a także gęste, pilśniowe naskorupienia i powłoki na skałach.
Środowisko występowania
## Geneza Uranopilit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uraninitu i innych pierwotnych minerałów uranu. Tworzy się w wyniku działania wód zasobnych w siarczany na minerały uranowe. Jest typowym produktem procesów wietrzeniowych w kopalniach uranu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami i krzemianami uranylu. Jego typowymi minerałami towarzyszącymi są gips, johannit, uranofan, zippeit oraz relikty pierwotnego uraninitu. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska uranopilitu na świecie to m.in. Jáchymov (Czechy), Schneeberg i Johanngeorgenstadt (Niemcy). Występuje także w wielu kopalniach uranu w USA, zwłaszcza w stanach Utah (np. kopalnia Delta), Arizona, Kolorado i Nowy Meksyk. Znajdowany jest również w złożach w Kanadzie i Francji.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami o intensywnej, cytrynowożółtej barwie, kontrastujące z ciemną skałą macierzystą. Ważna jest również wielkość i bogactwo naskorupień. Ze względu na delikatność, okazy bez uszkodzeń mechanicznych są znacznie wyżej oceniane. ## Popularne stanowiska Do klasycznych i najbardziej pożądanych lokalizacji należą Jáchymov w Czechach oraz historyczne kopalnie w Saksonii w Niemczech. Wysokiej jakości okazy pochodzą również z niektórych kopalń w stanie Utah w USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów uranopilitu nie należy czyścić na mokro. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może rozpuścić i zniszczyć delikatne kryształy. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Jako minerał uranu, jest silnie radioaktywny - należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, wdychania pyłu i przechowywania w miejscach stałego przebywania ludzi (szczególnie w sypialniach i biurach). ## Przechowywanie Okazy uranopilitu wymagają specjalistycznych warunków. Należy je przechowywać w szczelnych, ołowianych lub szklanych pojemnikach, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie. Pojemniki powinny być wyraźnie oznakowane jako materiał radioaktywny. Przechowywać w suchym miejscu, najlepiej z pochłaniaczem wilgoci.