Uramarsite

Wzór chemiczny: N³⁻H₄(U⁶⁺O₂)As⁵⁺O₄·₃H₂O

Uramarsyt to rzadki minerał uranylu i arsenu, tworzący jasnozielone, tabliczkowe kryształy o silnej radioaktywności.

## Charakterystyka Uramarsyt jest uwodnionym arsenianem amonowym uranylu, należącym do grupy meta-autunitu. Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy, często o kwadratowym zarysie, które mogą łączyć się w rozetkowe lub wachlarzowate agregaty. Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Ze względu na zawartość uranu jest silnie radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się stosunkowo niską twardością, wynoszącą 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że jest miękki i podatny na zarysowania. Jego gęstość wynosi około 3.22 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co przekłada się na tendencję do pękania wzdłuż gładkich płaszczyzn. Przełam jest opisywany jako schodkowy. ## Barwy i odmiany Uramarsyt występuje w charakterystycznym, jasnozielonym kolorze. Nie wyróżnia się dla niego odrębnych odmian barwnych ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego: **UR**anu, **AM**onu (ammonium) i **ARS**enu. Został opisany jako nowy gatunek mineralny w 1994 roku na podstawie materiału ze złoża uranu Bota-Burum w Kazachstanie, które jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, uramarsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych oraz instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Barwa: Jasnozielony
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 3.22
Łupliwość: doskonała łupliwość wzdłuż {001} (mniej doskonała wzdłuż {010})
Przełam: Stopniowy
Przezroczystość: Prześwitujący
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi uramarsytu są jego jasnozielona barwa, tabliczkowy pokrój kryształów, doskonała łupliwość oraz silna radioaktywność, łatwo wykrywalna za pomocą licznika Geigera. Często wykazuje również intensywną, zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym. ## Odróżnianie od podobnych Uramarsyt można pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu z grupy autunitu, takimi jak meta-autunit, metatorbernit czy metazeuneryt. Odróżnienie go od tych minerałów na podstawie cech wizualnych jest bardzo trudne i zazwyczaj wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD) w celu potwierdzenia obecności grupy amonowej zamiast wapnia, miedzi czy cynku. ## Formy kryształów Uramarsyt krystalizuje w postaci cienkich, kwadratowych lub prostokątnych tabliczek. Kryształy te często tworzą wachlarzowate, promieniste lub rozetkowe skupienia i agregaty. Występuje także w formie cienkich nalotów i powłok na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Uramarsyt jest minerałem wtórnym, który tworzy się w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż uranu. Powstaje w wyniku działania wód bogatych w arsen i amoniak na pierwotne minerały uranowe, takie jak uraninit. Amoniak może pochodzić z rozkładu materii organicznej w skałach osadowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu i arsenu. Do najczęstszych asocjacji należą arsenuranospatyt, uranospinit, metazeuneryt, a także gips i kalcyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i jednocześnie typowym miejscem występowania uramarsytu jest złoże uranu Bota-Burum w obwodzie ałmatyńskim w Kazachstanie. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, jasnozielonej barwie. Wysoko oceniane są również bogate agregaty kryształów tworzące rozety lub wachlarze na niewielkiej matrycy skalnej. Ze względu na rzadkość minerału, nawet mikroskopijne, ale dobrze uformowane kryształy są uważane za wartościowe. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest jego lokalizacja typowa - złoże Bota-Burum w Kazachstanie. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów uramarsytu nie należy czyścić na mokro. Wszelkie zanieczyszczenia, takie jak kurz, usuwa się wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Kontakt z wodą może prowadzić do jego uszkodzenia. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Jako minerał uranu, jest silnie radioaktywny - wymaga specjalnych środków ostrożności. Należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, nigdy nie wdychać pyłu i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy uramarsytu muszą być przechowywane w szczelnych, ołowianych lub wykonanych z grubego akrylu pojemnikach, wyraźnie oznaczonych jako materiał radioaktywny. Pojemniki te należy trzymać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, a także od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie.