Ungavaite

Wzór chemiczny: Pd<sub>4</sub>Sb<sub>3</sub>

Ungavait to ekstremalnie rzadki antymonek palladu, tworzący mikroskopijne, metaliczne ziarna w skałach ultramaficznych.

## Charakterystyka Ungavait jest antymonkiem palladu, należącym do grupy minerałów z pierwiastkami z grupy platyny (PGM). Występuje w postaci niezwykle małych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 100 mikrometrów. Obserwowany jest wyłącznie w postaci wrostków w innych minerałach, najczęściej w izomertycie. Ze względu na swój mikroskopijny rozmiar, nie tworzy okazów makroskopowych, a jego cechy wizualne można badać jedynie pod dużym powiększeniem, gdzie ujawnia swój metaliczny charakter. ## Właściwości fizyczne Jako minerał nieprzezroczysty o metalicznym połysku, ungavait jest zbyt mały i rzadki, aby można było zbadać standardowe właściwości fizyczne, takie jak twardość, gęstość, przełam czy łupliwość. Wartości te pozostają niezmierzalne. W świetle odbitym (pod mikroskopem kruszcowym) jego barwa jest opisywana jako kremowobiała. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od Półwyspu Ungava w regionie administracyjnym Nord-du-Québec w Kanadzie, gdzie znajduje się jego lokalizacja typowa - złoże Mesamax. Został on formalnie opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1982 roku. Odkrycia dokonali T.T. Chen, J.T. Szymański oraz L.J. Cabri. ## Zastosowania Ungavait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ani komercyjnego. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako wskaźnik procesów geochemicznych prowadzących do koncentracji pierwiastków z grupy platyny w określonych typach złóż.

Właściwości

Połysk
Metallic
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ungavaitu jest niemożliwa bez zaawansowanego sprzętu laboratoryjnego. Wymaga analizy pod mikroskopem kruszcowym w świetle odbitym, a ostateczne potwierdzenie uzyskuje się za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD), które pozwalają określić jego dokładny skład chemiczny (Pd₄Sb₃). ## Odróżnianie od podobnych Pod mikroskopem może być mylony z innymi platynowcami (PGM) o podobnym, kremowym lub białym kolorze w świetle odbitym, takimi jak genkinit, mertieit-II czy stibiopalladynit. Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy ilościowej składu chemicznego. ## Formy kryształów Ungavait występuje wyłącznie jako anhedralne, nieregularne ziarna o mikroskopijnej wielkości. Nie zaobserwowano jego automorficznych, dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Ungavait krystalizuje w późnych stadiach procesów magmowych w obrębie skał ultramaficznych, takich jak perydotyty i dunity. Jego powstanie jest związane z hydrotermalną redystrybucją pierwiastków z grupy platyny w serpentynizowanych skałach, często w asocjacji ze złomami chromitytu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje jako wrostki w izomertycie. Współwystępuje również z innymi minerałami z grupy platyny, takimi jak genkinit, mertieit-II, stibiopalladynit, a także z chromitem, pentlandytem, chalkopirytem i minerałami z grupy serpentynu. ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i opisaną lokalizacją ungavaitu na świecie jest jego miejsce typowe: złoże niklu i miedzi Mesamax, położone na Półwyspie Ungava w prowincji Quebec w Kanadzie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z ungavaitem jest oceniana wyłącznie w kontekście naukowym. Najcenniejsze są profesjonalnie wykonane preparaty mikroskopowe (szlify), w których ziarna ungavaitu są wyraźnie widoczne, dobrze wyodrębnione i występują w towarzystwie innych rzadkich platynowców. Wielkość ziaren, choć zawsze mikroskopijna, ma znaczenie - większe inkluzje są bardziej pożądane do celów badawczych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające ungavait (zazwyczaj polerowane próbki skał lub szlify mikroskopowe) należy czyścić wyłącznie suchą, miękką ściereczką z mikrofibry, aby usunąć kurz. Nie należy stosować wody ani żadnych środków chemicznych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami, a także ultradźwiękowych myjek, które mogłyby uszkodzić zarówno mikroskopijne ziarna ungavaitu, jak i otaczające go minerały. Należy chronić próbki przed zarysowaniem. ## Przechowywanie Próbki z ungavaitem, najczęściej w formie profesjonalnych szlifów (thin sections) lub nabłyszczek (polished sections), powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach na preparaty mikroskopowe, chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej