Ulfanderssonite-(Ce)

Wzór chemiczny: (Ce³⁺₁₅Ca)Mg₂(SiO₄)₁₀(SiO₃OH)(OH,F)₅Cl₃

Ulfanderssonite-(Ce) to niezwykle rzadki minerał z grupy krzemianów, wyróżniający się złożonym składem chemicznym i występowaniem w postaci heksagonalnych kryształów.

## Charakterystyka Ulfanderssonite-(Ce) jest złożonym krzemianem ceru, wapnia i magnezu, należącym do grupy cerchiarytu. Tworzy wydłużone, sześcioboczne (heksagonalne) kryształy o długości do 1 mm, zakończone piramidą. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub bezładnych agregatów. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa i szklistym połyskiem. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona wynosi 4,83 g/cm³. ## Barwy i odmiany Ulfanderssonite-(Ce) ma barwę od bladożółtej do żółtobrązowej. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Ulfa B. Anderssona (ur. 1962), szwedzkiego geologa i profesora petrologii na Uniwersytecie w Uppsali, za jego wkład w badania nad złożem Jakobsberg. Został on zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku (numer IMA2017-031). Minerałem typowym jest cerchiaryt-(Ce). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, ulfanderssonite-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego i jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5-6
Barwa: Pinkish
Połysk: Vitreous
Rysa: Pale yellow
Gęstość: 4.97
Łupliwość: Parallel (0 0 1)
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ulfanderssonite-(Ce) jest niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS/WDS) czy dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wstępne rozpoznanie w oparciu o wygląd jest bardzo trudne - można go podejrzewać w paragenezie typowej dla złoża Jakobsberg na podstawie żółtawej barwy i heksagonalnych, igiełkowych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi krzemianami ceru ze złoża Jakobsberg, takimi jak cerchiaryt-(Ce) czy dollaseit-(Ce). Odróżnienie wizualne jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznej analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy o przekroju sześciobocznym, często zakończone piramidą heksagonalną. Kryształy zrastają się w promieniste lub bezładnie ułożone agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Ulfanderssonite-(Ce) powstaje w wyniku procesów metamorficznych w skarnach. Występuje w obrębie przeobrażonych złóż rud żelaza i manganu, w żyłach kalcytowo-dolomitowych przecinających hematytową rudę wzbogaconą w hausmanit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kalcytem, dolomitem, hausmanitem, hematytem, tefroitem, flogopitem, a także z rzadszymi minerałami takimi jak cerchiaryt-(Ce), dollaseit-(Ce) i arsenoklasyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania ulfanderssonite-(Ce) na świecie jest jego lokalizacja typowa - dawna kopalnia Jakobsberg w gminie Filipstad, w regionie Värmland w Szwecji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, tworzące bogate, promieniste agregaty na kontrastującej matrycy (np. na kalcycie). Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, kluczowa jest ich obfitość i jakość widoczna pod powiększeniem. Każdy okaz z potwierdzoną analitycznie obecnością tego minerału jest niezwykle wartościowy. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Jakobsberg w Szwecji. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie rzadki i poszukiwany przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach skarnowych i systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zalecana jest najwyższa ostrożność. Najbezpieczniej jest używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Wszelkie czyszczenie mechaniczne lub z użyciem płynów jest odradzane ze względu na kruchość i rzadkość minerału. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz myjkami ultradźwiękowymi, które mogą bezpowrotnie uszkodzić delikatne kryształy. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamykanym pudełku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami temperatury.