Uedaite-(Ce)

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup>Ce<sup>3+</sup>Al<sub>2</sub>Fe<sup>2+</sup>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)(SiO<sub>4</sub>)O(OH)

Uedait-(Ce) to rzadki, czarny minerał z grupy epidotu, odkryty w Japonii, cechujący się złożonym składem chemicznym z obecnością ceru.

## Charakterystyka Uedait-(Ce) jest złożonym krzemianem należącym do grupy epidotu. Tworzy zazwyczaj niewielkie, pryzmatyczne kryształy o długości do 3 mm, które mogą występować w formie promienistych agregatów. Jest minerałem o czarnej barwie i szklistym połysku. Ze względu na swoje niewielkie rozmiary i rzadkość występowania, jest przede wszystkim obiektem zainteresowania naukowego i wyspecjalizowanych kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Kryształy uedaitu-(Ce) wykazują twardość około 6.5 w skali Mohsa. Minerał ma szklisty połysk i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona wynosi około 4.13 g/cm³. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Uedait-(Ce) występuje w jednolitym, czarnym kolorze. Jego rysa jest szarawa. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje japońskiego mineraloga i krystalografa, profesora Tadashi Uedę (1919–1988) z Uniwersytetu w Kioto, za jego wkład w badania minerałów z grupy epidotu. Przyrostek "-(Ce)" odnosi się do dominującego pierwiastka ziem rzadkich w jego składzie, którym jest cer. Minerał został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2006 roku, a jego odkrycie opisano w 2008 roku. Miejscem typowym jest kopalnia Fuka w prefekturze Okayama w Japonii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, uedait-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie cenny materiał badawczy i obiekt kolekcjonerski.

Właściwości

Twardość Mohsa
6.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Grayish
Gęstość
4.13
Łupliwość
Good on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Uedait-(Ce) jest trudny do zidentyfikowania wizualnie bez specjalistycznego sprzętu. Jego kluczowe cechy to czarna barwa, pryzmatyczny pokrój kryształów, występowanie w formie promienistych agregatów oraz szklisty połysk. Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), w celu potwierdzenia złożonego składu chemicznego z dominacją ceru, manganu, żelaza i glinu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi minerałami z grupy epidotu, takimi jak allanit-(Ce) czy piemontyt. Allanit-(Ce) jest często smolisto-czarny i może być lekko radioaktywny, w przeciwieństwie do uedaitu-(Ce). Piemontyt ma zazwyczaj czerwonawą lub czerwonobrązową rysę, podczas gdy rysa uedaitu-(Ce) jest szarawa. Ostateczne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są pryzmatyczne, wydłużone wzdłuż osi b, osiągające do 3 mm długości. Często tworzą promieniste lub promienisto-włókniste agregaty. Obserwowano również zbliźniaczenia.

Środowisko występowania

## Geneza Uedait-(Ce) powstaje w strefach kontaktowego metamorfizmu, w obrębie skarnów wapniowo-krzemianowych. W lokalizacji typowej (kopalnia Fuka) występuje w skarnie powstałym na kontakcie granitu biotytowego z paleozoicznymi skałami węglanowymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z takimi minerałami jak: wollastonit, wezuwian, grossular, diopsyd, andradyt, kwarc, kalcyt, epidot, allanit-(Ce) oraz czochralit-(Ce). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania uedaitu-(Ce) na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Fuka, w pobliżu miasta Takahashi, w prefekturze Okayama, na wyspie Honsiu w Japonii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej wartościowe okazy uedaitu-(Ce) to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy o wyraźnym połysku, tworzące estetyczne, promieniste agregaty. Ze względu na niewielkie rozmiary, kluczowa jest jakość samych kryształów, a nie wielkość całego okazu. Kontrast z jasną matrycą skalną (np. z wollastonitem lub kwarcem) znacznie podnosi atrakcyjność wizualną i wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów uedaitu-(Ce) jest kopalnia Fuka w Japonii. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle rzadki na rynku kolekcjonerskim i poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich oraz systematyków.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów i ich kruchość, odradza się czyszczenie na mokro lub mechaniczne, aby nie uszkodzić agregatów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą uszkodzić minerał. Należy również chronić go przed ultradźwiękami, wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. Mimo że nie jest wrażliwy na światło, długotrwała ekspozycja nie jest zalecana. ## Przechowywanie Okazy uedaitu-(Ce), często występujące na delikatnej matrycy skalnej, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać przechowywania w miejscach o dużej wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej