Tvedalite

Wzór chemiczny: Ca₄Be₃Si₆O₁₇(OH)₄·₃H₂O

Tvedalit to bardzo rzadki krzemian berylu i wapnia, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Tvedalit jest minerałem z grupy krzemianów, chemicznie klasyfikowanym jako krzemian berylu i wapnia, często z domieszką manganu. Typowe okazy tworzą kuliste lub półkuliste agregaty o budowie promienistej, złożone z bardzo drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów. Agregaty te osiągają rozmiary do kilku centymetrów średnicy i wykazują delikatny, jedwabisty połysk na powierzchniach włókien. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału ocenia się na około 5 w skali Mohsa. Ma gęstość około 2,75 g/cm³. Kryształy są przeświecające i wykazują połysk szklisty na ścianach, a jedwabisty na skupieniach włóknistych. ## Barwy i odmiany Tvedalit jest najczęściej bezbarwny, biały lub bladoróżowy. Różowe zabarwienie jest prawdopodobnie spowodowane niewielką domieszką manganu zastępującego wapń w strukturze krystalicznej. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1991 roku przez Gunnara Raade, Mortena B. Raade i Pera K. Egeberga. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - doliny Tvedalen w pobliżu Larvik w Norwegii, gdzie znajduje się typowa lokalizacja. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, tvedalit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego i jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Vitreous to silky
Rysa: White
Gęstość: 2.75
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną tvedalitu jest jego forma występowania - promieniste, kuliste agregaty złożone z drobnych, igiełkowych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi zeolitami lub krzemianami o podobnym wyglądzie, takimi jak natrolit, mezolit czy chiavennit. Od natrolitu i mezolitu odróżnia go twardsza budowa i często większa spójność agregatów. Chiavennit, z którym współwystępuje, ma zwykle bardziej szklisty połysk i inne właściwości fizyczne. Ostateczne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod badawczych (np. XRD). ## Formy kryształów Tworzy igiełkowe lub włókniste kryształy wydłużone wzdłuż osi krystalograficznej, które niemal zawsze występują w formie promienistych, sferycznych lub półsferycznych agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Tvedalit powstaje w warunkach hydrotermalnych w późnych stadiach krystalizacji pegmatytów sjenitowych. Wypełnia pustki i szczeliny w skale. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak chiavennit, epididymit, eudidymit, apofyllit, kwarc, kalcyt i fluoryt. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki. Najważniejszym i typowym miejscem jego występowania jest kamieniołom Vevja w dolinie Tvedalen koło Larvik w Norwegii. Znany jest również z kilku innych lokalizacji w tym samym kompleksie magmowym Larvik.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to dobrze wykształcone, kompletne, kuliste agregaty o wyraźnej promienistej strukturze, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Wielkość agregatów i intensywność ewentualnej różowej barwy również podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość najlepszych okazów kolekcjonerskich pochodzi z typowej lokalizacji w Tvedalen w Norwegii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, unikając silnego strumienia. Należy go całkowicie wysuszyć przed schowaniem. ## Czego unikać Tvedalit jest kruchy i wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Jako krzemian berylu, jego pył może być toksyczny przy wdychaniu, dlatego należy unikać wszelkich czynności mogących prowadzić do jego powstawania (np. cięcia, szlifowania). ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami. Należy go trzymać z dala od minerałów o większej twardości.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej