Tungusite

Wzór chemiczny: Ca₁₄Fe²⁺₉Si₂₄O₆₀(OH)₂₂

Tungusyt to bardzo rzadki, uwodniony krzemian wapnia i żelaza, tworzący drobne, włókniste skupienia o zielonkawej barwie.

## Charakterystyka Tungusyt jest minerałem z gromady krzemianów, charakteryzującym się złożonym składem chemicznym. Występuje niezwykle rzadko, tworząc agregaty o budowie włóknistej lub blaszkowej, które mogą przybierać formy przypominające azbest. Poszczególne "włókna" lub blaszki są elastyczne. Zazwyczaj znajdowany jest w postaci cienkich żyłek lub gniazd w obrębie skał wulkanicznych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest nieprzezroczysty, o połysku określanym jako jedwabisty lub matowy, co jest typowe dla jego włóknistej budowy. Gęstość tungusytu jest zbliżona do gęstości innych krzemianów i wynosi około 2,76 g/cm³. ## Barwy i odmiany Tungusyt najczęściej przybiera barwę od zielonkawej do szarozielonej. Nie wyróżniono jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia i pierwszego opisu - rejonu rzeki Dolna Tunguzka (po rosyjsku Nizhnyaya Tunguska) na Syberii w Rosji. Został opisany po raz pierwszy w 1966 roku przez V.I. Kudryashova. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, tungusyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Barwa: Yellow-green, grass-green
Połysk: Silky
Rysa: White
Gęstość: 2.59
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Splintery
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi tungusytu są jego włóknista lub blaszkowa budowa, jedwabisty połysk oraz zielonkawa barwa. Występuje w formie elastycznych agregatów. Rozpoznanie wymaga jednak najczęściej zaawansowanych metod badawczych ze względu na podobieństwo do innych krzemianów. ## Odróżnianie od podobnych Tungusyt może być mylony z minerałami z grupy serpentynu (np. chryzotylem) lub innymi włóknistymi krzemianami. Odróżnienie go na podstawie cech wizualnych jest bardzo trudne i zazwyczaj wymaga analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD) w celu potwierdzenia unikalnej struktury i składu. ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy dobrze wykształconych, pojedynczych kryształów. Występuje w postaci skupień włóknistych, blaszkowych lub łuskowych, często tworząc spilśnione agregaty przypominające azbest.

Środowisko występowania

## Geneza Tungusyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w pustkach i szczelinach w obrębie skał wulkanicznych, takich jak bazalty i diabazy, często w strefach ich przeobrażenia. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kalcytem, zeolitami (takimi jak laumontyt i analcym), prehnitem, kwarcem oraz minerałami z grupy chlorytów. W miejscu typowym znajdowany był także w towarzystwie apofyllitu i tobermorytu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska tungusytu znajdują się w Rosji, na Syberii, w rejonie rzek Dolna Tunguzka i Angara. Są to jedyne potwierdzone lokalizacje, z których pochodzą dobrze zbadane okazy tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest obfitość i jakość agregatów tungusytu na matrycy skalnej. Cenione są okazy z wyraźnie widocznymi, gęstymi skupieniami włókien o intensywnej, zielonkawej barwie. Ważna jest również asocjacja z innymi, dobrze wykształconymi minerałami, takimi jak zeolity czy kalcyt. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest Syberia w Rosji, a konkretnie lokalizacje wzdłuż rzeki Dolna Tunguzka. Okazy z tego regionu są uważane za materiał typowy i najbardziej pożądany.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tungusytu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego włóknistą i potencjalnie kruchą naturę, należy unikać mycia w wodzie, a zwłaszcza w myjkach ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest miękki i wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i gwałtownymi jej zmianami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem, światłem i uszkodzeniami fizycznymi. Ze względu na włóknistą budowę, należy unikać dotykania gołymi rękami, aby nie uszkodzić delikatnych agregatów.