Tungstite

Wzór chemiczny: W₆+O₃·H₂O

Tungstyt to uwodniony tlenek wolframu, tworzący charakterystyczne, żółte, ziemiste naloty i powłoki na minerałach wolframu.

## Charakterystyka Tungstyt jest wtórnym minerałem wolframu, powstającym w wyniku utleniania pierwotnych minerałów wolframowych, takich jak wolframit czy szelit. Najczęściej występuje w postaci ziemistych, proszkowych lub mikrokrystalicznych nalotów, powłok i naskorupień. Rzadko tworzy widoczne kryształy, które, jeśli występują, mają postać niewielkich, cienkich płytek lub listewek o heksagonalnym zarysie. ## Właściwości fizyczne Ze względu na swoją formę występowania, twardość tungstytu jest trudna do precyzyjnego określenia i zwykle podaje się ją jako około 2.5 w skali Mohsa. Minerał jest miękki i kruchy. Połysk jest zazwyczaj ziemisty lub matowy, a w rzadkich, skrystalizowanych formach może być perłowy. Jest nieprzezroczysty lub przeświecający w cienkich odłamkach. Gęstość wynosi około 5.5 g/cm³. ## Barwy i odmiany Charakteryzuje się intensywną, cytrynowożółtą do żółtozielonej barwy. Czasem bywa brązowawy z powodu zanieczyszczeń. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa tungstytu, nadana w 1868 roku, pochodzi od szwedzkich słów "tung sten" oznaczających "ciężki kamień", co nawiązuje do dużej gęstości minerałów wolframu. Minerał ten był znany już wcześniej pod nazwami takimi jak "ochra wolframowa" (wolfram-ocher). ## Zastosowania Jako produkt wietrzenia, tungstyt może wskazywać na obecność bogatszych złóż wolframu, co czyni go minerałem wskaźnikowym w pracach poszukiwawczych. Nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego, ale jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach wtórnych i rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Ziemisty
Rysa: Żółta
Gęstość: 5.5
Łupliwość: Doskonała wg {001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny: Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną tungstytu jest jego charakterystyczna, jaskrawożółta lub żółtozielona barwa oraz występowanie w formie ziemistych, proszkowych nalotów bezpośrednio na minerałach wolframu, takich jak wolframit czy szelit. Jest bardzo miękki i łatwo ściera się pod paznokciem. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu (np. karnotytem) lub molibdenu (np. molibdenitem), które również tworzą żółte naloty. Tungstyt odróżnia się jednak kontekstem geologicznym - ścisłym związkiem z minerałami wolframu. W przeciwieństwie do minerałów uranowych, tungstyt nie jest radioaktywny. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy mikrokrystaliczne, ziemiste i proszkowe agregaty. Rzadko obserwuje się wyraźne kryształy, które przyjmują formę drobnych, heksagonalnych płytek lub blaszek, często zebranych w rozetkowe skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Tungstyt jest minerałem wtórnym, powstającym wyłącznie w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców wolframu. Tworzy się w wyniku chemicznego rozkładu pierwotnych minerałów wolframowych, głównie wolframitu ((Fe,Mn)WO₄) i szelitu (CaWO₄), pod wpływem wód powierzchniowych bogatych w tlen. ## Asocjacje mineralne Zawsze występuje w towarzystwie minerałów, z których powstał, czyli wolframitu i szelitu. Często współwystępuje z kwarcem, a także z innymi produktami utleniania, takimi jak hematyt, goethyt, ferberyt, a czasem minerały miedzi czy bizmutu. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska tungstytu znajdują się w wielu miejscach na świecie, gdzie eksploatowane są złoża wolframu. Do klasycznych lokalizacji należą m.in. kopalnia Caldbeck Fells w Kumbrii (Anglia), kopalnie w okolicach Trumbull w Connecticut (USA), złoże Panasqueira (Portugalia), a także liczne stanowiska w Boliwii, Peru, Chinach i Australii.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy, na których tungstyt tworzy dobrze wykształcone, choćby mikroskopijne, kryształy w formie blaszek lub rozetek. Wysoko oceniane są również próbki z intensywnie zabarwionymi, grubymi powłokami na kontrastującym podłożu, np. na ciemnym wolframicie lub białym kwarcu. Ważna jest estetyka kompozycji i brak uszkodzeń delikatnej warstwy minerału. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się historyczne stanowisko w Trumbull, Connecticut (USA), skąd pochodzą próbki z relatywnie dużymi kryształami. Wysokiej jakości mikrokryształy pochodzą również z kopalni Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz z niektórych lokalizacji w Chinach, np. z kopalni Xihuashan w prowincji Jiangxi.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tungstytu są niezwykle delikatne, zwłaszcza te w formie ziemistych nalotów. Należy unikać czyszczenia na mokro. Najbezpieczniejszą metodą jest delikatne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić delikatne naloty. Minerał jest miękki i kruchy, podatny na zarysowania i ścieranie. Należy chronić go przed wibracjami i uderzeniami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wibracji.