Tundrite-(Ce)

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>Ce<sup>3+</sup><sub>2</sub>Ti<sup>4+</sup>O<sub>2</sub>SiO<sub>4</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>

Rzadki krzemianowo-węglan sodu, ceru i tytanu, tworzący igiełkowe kryształy o żółtej lub brązowej barwie.

## Charakterystyka Tundryt-(Ce) jest złożonym, rzadkim minerałem z grupy krzemianów i węglanów. Tworzy charakterystyczne, wydłużone kryształy o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym, które rzadko występują pojedynczo. Zazwyczaj tworzą one promieniste, wachlarzowate lub bezładnie splątane agregaty, niekiedy przypominające wyglądem sprasowany filc. Okazy są najczęściej niewielkie, a pojedyncze kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3. Ma szklisty połysk, a na powierzchniach przełamu bywa lekko żywiczny. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość jest stosunkowo duża i wynosi od 3,86 do 3,95 g/cm³. ## Barwy i odmiany Tundryt-(Ce) przybiera barwy od złocistożółtej, przez różne odcienie żółtego i żółtobrązowego, aż po brązową. Nazwa z przyrostkiem -(Ce) wskazuje na dominację ceru w składzie chemicznym. Istnieje również jego znacznie rzadszy analog, w którym dominuje neodym - tundryt-(Nd). ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do miejsca jego odkrycia - tundry na Półwyspie Kolskim w Rosji. Został on po raz pierwszy opisany w 1963 roku przez rosyjskiego mineraloga Jewgienija Iwanowicza Siemionowa, który zidentyfikował go w materiale pochodzącym z masywu alkalicznego Łowoziero. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, tundryt-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cenionym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale yellow
Gęstość
3.86-3.95
Łupliwość
Good on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi tundrytu-(Ce) są jego igiełkowy lub długopryzmatyczny pokrój kryształów, tworzenie promienistych agregatów, żółta do brązowej barwa oraz szklisty połysk. Kluczowe dla identyfikacji jest również jego specyficzne środowisko występowania w pegmatytach alkalicznych. ## Odróżnianie od podobnych Tundryt-(Ce) bywa mylony z innymi igiełkowymi minerałami występującymi w podobnych paragenezach, takimi jak lorenzenit, lamprofyllit czy katenacyt. Lorenzenit jest zazwyczaj ciemniejszy i ma inny odcień brązu. Lamprofyllit ma doskonalszą łupliwość i często brązowozłoty połysk. Pewne rozróżnienie tych minerałów w wielu przypadkach wymaga zaawansowanych badań, w tym analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są silnie wydłużone wzdłuż jednej osi, tworząc formy igiełkowe lub cienkie pryzmaty. Zwykle występują w postaci promienistych lub splątanych skupień. Rzadziej spotykane są pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Tundryt-(Ce) jest minerałem typowym dla silnie zalkalizowanych, niedosyconych krzemionką skał magmowych. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji pegmatytów nefelinowo-syenitowych, gdzie koncentrują się pierwiastki ziem rzadkich, tytan i sód. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z całym szeregiem innych rzadkich minerałów typowych dla masywów alkalicznych. Do jego najczęstszych asocjacji należą egiryn, nefelin, mikroklin, albit, eudialit, lorenzenit, lamprofyllit, rinkit oraz natrolit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska tundrytu-(Ce) znajdują się na Półwyspie Kolskim w Rosji, w obrębie masywów alkalicznych Łowoziero i Chibiny. Minerał ten jest również znany ze słynnej lokalizacji Mont Saint-Hilaire w Quebecu (Kanada) oraz z kompleksu magmowego Ilimaussaq na Grenlandii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy przedstawiające ostre, dobrze wykształcone i błyszczące kryształy tundrytu-(Ce) o intensywnej, złocistożółtej barwie. Szczególnie ceni się igiełkowe kryształy tworzące estetyczne, promieniste agregaty na kontrastującym podłożu, na przykład na ciemnozielonym lub czarnym egirynie. Wielkość agregatów i poszczególnych kryształów również znacząco wpływa na wartość okazu. ## Popularne stanowiska Za źródło najlepszych na świecie okazów tundrytu-(Ce) uważa się pegmatyty z masywu Łowoziero na Półwyspie Kolskim w Rosji. Okazy z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie, choć również wysoko cenione, są zazwyczaj mniejsze.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tundrytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Ze względu na niską twardość jest podatny na zarysowania. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne agregaty krystaliczne. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego rozkład. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami. Trzeba go również chronić przed urazami mechanicznymi i kontaktem z twardszymi minerałami. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy tundrytu najlepiej przechowywać w osobnych, zamykanych pudełkach, co chroni je przed kurzem i przypadkowym uszkodzeniem. Nie należy eksponować go w miejscach, gdzie mógłby być narażony na zarysowanie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej