Tugarinovite

Wzór chemiczny: Mo<sup>4+</sup>O<sub>2</sub>

Tlenek molibdenu(IV), bardzo rzadki minerał o charakterystycznej brązowofioletowej barwie i metalicznym połysku.

## Charakterystyka Tugarynowit jest naturalnie występującym tlenkiem molibdenu(IV). Tworzy najczęściej drobne, nieregularne ziarna i skupienia o wielkości do kilku milimetrów. Rzadko obserwuje się go w formie pryzmatycznych kryształów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną jest brązowofioletowa do ciemnobrązowej barwa oraz silny, metaliczny lub submetaliczny połysk. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Właściwości fizyczne Twardość tugarynowitu w skali Mohsa wynosi około 3.5, co klasyfikuje go jako minerał stosunkowo miękki. Odznacza się dużą gęstością, wynoszącą od 6.44 do 6.57 g/cm³, przez co nawet małe okazy są ciężkie w stosunku do swojej wielkości. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą jest brązowofioletowa, która może przechodzić w ciemnobrązową, a nawet czarną. Minerał nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1980 roku przez grupę rosyjskich mineralogów (V. G. Kruglova, G. A. Sidorenko, A. A. Dubakina, E. G. Ryabeva, L. S. Solntseva, I. G. Zhil'tsova). Jego nazwa upamiętnia Iwana Aleksiejewicza Tugarynowa (1905–1966), rosyjskiego geochemika specjalizującego się w geochemii uranu i molibdenu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, tugarynowit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Metallic
Rysa
Brownish-grey
Gęstość
6.44-6.57
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji są: brązowofioletowa barwa, metaliczny połysk, duża gęstość oraz specyficzne środowisko występowania (złoża U-Mo). Często tworzy pseudomorfozy po sześciobocznych kryształach molibdenitu, co jest ważną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Tugarynowit można pomylić z innymi ciemnymi, metalicznymi minerałami. Od znacznie bardziej pospolitego molibdenitu odróżnia go brak łupliwości, większa twardość i inna barwa (molibdenit jest ołowianoszary). Od uraninitu, z którym często współwystępuje, różni się brakiem radioaktywności i subtelnie inną barwą. Pewne rozróżnienie od innych rzadkich tlenków często wymaga analizy chemicznej (EDS). ## Formy kryształów Najczęściej występuje w postaci anhedralnych (niewykształconych) ziaren i masywnych skupień. Rzadko tworzy drobne, słupkowe lub pryzmatyczne kryształy. Charakterystyczne są agregaty ziaren tworzące pseudomorfozy po heksagonalnych kryształach molibdenitu.

Środowisko występowania

## Geneza Tugarynowit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w warunkach redukcyjnych, w złożach molibdenowo-uranowych. Często tworzy się w wyniku przeobrażenia (alteracji) wcześniej powstałego molibdenitu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami złóż U-Mo, takimi jak molibdenit, uraninit, branneryt, a także z fluorytem, kalcytem, kwarcem i wulfenitem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału znajdują się w Rosji. Są to złoże Lenskoye w obrębie kaldery Streltsovka (Kraj Zabajkalski) oraz Kopalnia Kirowska w masywie Chibin na Półwyspie Kolskim. Wystąpienia w innych częściach świata są nieliczne i nie mają znaczenia kolekcjonerskiego.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał ekstremalnie rzadki, każdy potwierdzony analitycznie okaz jest cenny. Najwyżej oceniane są próbki z widocznymi, bogatymi skupieniami tugarynowitu, zwłaszcza te tworzące pseudomorfozy po molibdenicie. Atrakcyjność podnosi również współwystępowanie z innymi dobrze wykształconymi minerałami, np. fluorytem. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość materiału kolekcjonerskiego pochodzi ze złoża Lenskoye w kalderze Streltsovka w Rosji. Okazy z tej lokalizacji są uważane za najlepsze dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tugarynowitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest użycie wody destylowanej, jednak należy unikać długotrwałego moczenia. Ze względu na niewielkie rozmiary ziaren, czyszczenie mechaniczne jest ryzykowne. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych oraz wszelkich środków chemicznych, zwłaszcza silnych kwasów. Minerał jest stabilny w normalnych warunkach, więc nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem czy temperaturą. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamykanych pudełkach klaserowych, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Jako minerał stabilny, nie stwarza zagrożenia dla innych okazów w kolekcji.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej