Tubulite

Wzór chemiczny: Ag¹⁺₂Pb²⁺₂₂Sb³⁺₂₀S²⁻₅₃

Tubulit to rzadki, ołowiano-srebrowy siarkosól antymonu, tworzący mikroskopijne, rurkowate kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Tubulit jest złożonym siarkosolem ołowiu, srebra i antymonu. Jego najbardziej charakterystyczną cechą, od której pochodzi nazwa, jest tworzenie pustych w środku, rurkowatych (tubularnych) kryształów. Kryształy te są jednak niezwykle małe, osiągając długość do 200 mikrometrów przy średnicy zaledwie kilku mikrometrów. Obserwowane są jako igiełkowe lub włosowate agregaty w druzach i szczelinach skalnych. Minerał ma czarną barwę i metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych jest trudna do precyzyjnego określenia. Twardość nie została zmierzona. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 6.06 g/cm³. Minerał jest nieprzezroczysty. ## Historia i nazwa Nazwa tubulit pochodzi od łacińskiego słowa *tubulus* oznaczającego "małą rurkę", co jest bezpośrednim nawiązaniem do unikalnej, pustej w środku budowy jego kryształów. Minerał został opisany po raz pierwszy w 2011 roku przez zespół mineralogów (Biagioni et al.) po zbadaniu materiału z dwóch klasycznych europejskich lokalizacji: kamieniołomu Le Rivet we Francji oraz kopalni w Borgofranco d'Ivrea we Włoszech, które uznano za współwystępowanie typowe (co-type localities).

Właściwości

Połysk: Metaliczny
Gęstość: 6.06
Przezroczystość: Prześwitujący
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tubulitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM) połączona z analizą chemiczną (EDS) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD). Cechą wizualną sugerującą jego obecność (choć niewystarczającą do identyfikacji) są skupienia czarnych, bardzo drobnych, igiełkowych lub włosowatych kryształów o metalicznym połysku w paragenezie z innymi siarkosolami ołowiu. ## Odróżnianie od podobnych Tubulit jest wizualnie nieodróżnialny od wielu innych igiełkowych siarkosoli, takich jak jamesonit, boulangeryt, zinkenit czy innych minerałów z grupy plagionitu. Pewne rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego i struktury krystalicznej. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy o przekroju zbliżonym do rombu, które są puste w środku, tworząc charakterystyczne rurki (tuby). Występują jako splątane, włosowate lub igiełkowe agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Tubulit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskotemperaturowych żyłach kruszcowych, krystalizując w pustkach i szczelinach skalnych. Jego powstawanie związane jest z krystalizacją z roztworów bogatych w ołów, antymon, srebro i siarkę. ## Asocjacje mineralne Na stanowiskach typowych tubulit współwystępuje z takimi minerałami jak semseyit, sfaleryt, piryt, bournonit, tetraedryt, boulangeryt, plagionit, fülöppit oraz kwarc i dolomit. ## Lokalizacje Potwierdzone występowanie tubulitu jest ograniczone do zaledwie kilku miejsc na świecie. Został zidentyfikowany w kamieniołomie Le Rivet koło Peyrebrune we Francji oraz w kopalniach w Borgofranco d'Ivrea we Włoszech. Są to jednocześnie jego lokalizacje typowe.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, tubulit jest ceniony głównie przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich oraz typu "micromount". O wartości okazu decyduje przede wszystkim bogactwo i gęstość występowania igiełkowych kryształów na matrycy skalnej, a także potwierdzenie identyfikacji za pomocą analizy. Ważna jest również asocjacja z innymi dobrze wykształconymi siarkosolami. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane okazy pochodzą z dwóch lokalizacji typowych: Le Rivet Quarry (Francja) i Borgofranco Mines (Włochy), gdyż stamtąd pochodzi materiał wzorcowy, na podstawie którego opisano gatunek.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tubulitu są ekstremalnie delikatne ze względu na mikroskopijne, igiełkowe kryształy. Nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani chemicznego. Wszelkie próby usunięcia pyłu mogą zniszczyć kruche agregaty. Najbezpieczniej jest pozostawić okaz w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami. Kryształy są bardzo wrażliwe na wibracje i dotyk - nawet silniejszy strumień powietrza może je uszkodzić. Nie należy poddawać go działaniu ultradźwięków. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w szczelnych, stabilnych pojemnikach typu "micromount", zabezpieczonych przed wstrząsami i kurzem. Ekspozycja powinna odbywać się tylko pod mikroskopem, z dala od źródeł wibracji.