Tsumoite

Wzór chemiczny: BiTe

Tsumoit to rzadki tellurek bizmutu, charakteryzujący się metalicznym połyskiem, blaszkową budową i wysoką gęstością.

## Charakterystyka Tsumoit jest tellurkiem bizmutu o metalicznym wyglądzie. Zazwyczaj tworzy niewielkie, cienkie blaszki, łuski lub ziarniste, listewkowe agregaty. Rzadko występuje w formie sześciobocznych kryształów. Jego barwa jest cynowobiała do stalowoszarej, często z lekkim żółtawym lub brązowawym nalotem powstałym w wyniku utleniania. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5-3. Cechuje go silny, metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. Jest to minerał bardzo gęsty, o gęstości właściwej przekraczającej 8 g/cm³. Posiada doskonałą, jednokierunkową łupliwość, co sprawia, że łatwo dzieli się na cienkie, elastyczne, ale niesprężyste blaszki. ## Barwy i odmiany Główną barwą tsumoitu jest cynowobiała do stalowoszarej. Na powierzchniach wystawionych na działanie powietrza może pojawiać się matowy, żółtawy nalot. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia i pierwszego opisu - kopalni Tsumo w prefekturze Shimane w Japonii. Został opisany jako nowy gatunek mineralny w 1962 roku przez T. Shimazaki i T. Ozawa. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, tsumoit nie ma zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów i naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3
Połysk
Metallic
Rysa
Greyish black
Gęstość
8.16
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy to metaliczny połysk, cynowobiała barwa, bardzo duża gęstość (okaz jest zaskakująco ciężki jak na swój rozmiar) oraz doskonała łupliwość, powodująca rozpad na cienkie blaszki. Jest miękki, daje się zarysować miedziakiem. ## Odróżnianie od podobnych Tsumoit jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych tellurków bizmutu, takich jak tellurobizmutyt (Bi₂Te₃) czy tetradymit (Bi₂Te₂S). Często współwystępują one ze sobą. Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak mikroanaliza rentgenowska (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). Od molibdenitu odróżnia go wyższa gęstość i nieco inna barwa. ## Formy kryształów Najczęściej występuje w postaci blaszkowych, łuskowych lub listewkowych skupień. Dobrze wykształcone, heksagonalne kryształy tabliczkowe są niezwykle rzadkie i osiągają niewielkie rozmiary, zwykle poniżej milimetra.

Środowisko występowania

## Geneza Tsumoit tworzy się w warunkach hydrotermalnych, w żyłach kruszcowych o niskiej i średniej temperaturze powstawania. Jest związany z intruzjami skał magmowych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi tellurkami i siarczkami. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą: tellurobizmutyt, tetradymit, bizmut rodzimy, bizmutynit, złoto rodzime, piryt, chalkopiryt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to kopalnia Tsumo w Japonii (miejsce typowe), złoże Dashkesan w Azerbejdżanie, Baita Bihorului w Rumunii, złoże Zod w Armenii, a także niektóre lokalizacje w Kanadzie (Glacier Gulch, Kolumbia Brytyjska) i USA (Little Mildred Mine, Nowy Meksyk).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione są okazy z widocznymi, choćby niewielkimi, sześciobocznymi kryształami. Wysoko oceniane są również bogate skupienia blaszkowe na kontrastującym tle (np. na kwarcu) oraz asocjacje z innymi rzadkimi minerałami, jak złoto czy inne tellurki. Czystość powierzchni i brak nalotów podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Japonii. Materiał z Rumunii i Azerbejdżanu również dostarczył dobrych jakościowo okazów kolekcjonerskich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Należy czyścić go wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W ostateczności można użyć wody destylowanej, ale okaz należy natychmiast dokładnie osuszyć. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na chemikalia, zwłaszcza kwasy. Należy unikać kontaktu z wilgocią, która może przyspieszać utlenianie. Jako minerał miękki i posiadający doskonałą łupliwość, jest bardzo podatny na uszkodzenia mechaniczne i zarysowania. ## Przechowywanie Okazy tsumoitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby chronić je przed uderzeniami i otarciami. Zalecane jest suche środowisko, aby zminimalizować ryzyko powstawania nalotów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej