Tsikourasite

Wzór chemiczny: Mo<sub>3</sub>Ni<sub>2</sub>P<sub>1+x</sub> (x < 0.25)

Tsikourasite to ekstremalnie rzadki, nowo odkryty fosforek molibdenu i niklu, zidentyfikowany w postaci mikroskopijnych ziaren w chromitytach.

## Charakterystyka Tsikourasite jest minerałem metalicznym, nieprzezroczystym, o srebrzystobiałej barwie i metalicznym połysku. Został zidentyfikowany jedynie w formie bardzo małych, anhedralnych (nie wykazujących własnych ścian kryształu) ziaren, o wielkości nieprzekraczającej 300 mikrometrów. Ziarna te występują jako inkluzje w obrębie znacznie większych kryształów chromitu. Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie w postaci inkluzji, jego makroskopowe cechy nie są znane. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar ziaren, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, łupliwość czy przełam, nie została określona. Minerał jest nieprzezroczysty i posiada metaliczny połysk. ## Historia i nazwa Tsikourasite został oficjalnie uznany za nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2022 roku (IMA2022-045). Nazwa honoruje prof. Basiliosa Tsikourasa z Uniwersytetu Technologicznego na Cyprze, w uznaniu jego wkładu w badania skał ofiolitowych, w których dokonano odkrycia. Minerał został odkryty w kopalni chromu Othrys w Grecji. ## Zastosowania Tsikourasite nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako ekstremalnie rzadki, nowo opisany gatunek mineralny.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tsikourasite jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy w świetle odbitym na mikroskopie polaryzacyjnym oraz potwierdzenia składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). W świetle odbitym jest srebrzystobiały i wykazuje słaby anizotropizm. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi metalicznymi minerałami występującymi w ultramaficznych skałach, takimi jak inne fosforki (np. niquelfosfid), siarczki czy stopy metali z grupy platynowców. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tsikourasite występuje wyłącznie w postaci anhedralnych, nieregularnych ziaren, zwykle o zaokrąglonych konturach, jako inkluzje w chromicie.

Środowisko występowania

## Geneza Tsikourasite powstaje w specyficznych warunkach w skałach ultramaficznych wchodzących w skład kompleksów ofiolitowych. Jego geneza związana jest z procesami zachodzącymi w górnym płaszczu Ziemi, gdzie w środowisku silnie redukcyjnym, przy obecności płynów bogatych w fosfor, dochodzi do krystalizacji fosforków metali wewnątrz masywów chromitytowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w paragenezie z chromitem (jako inkluzje w nim), a także z innymi rzadkimi fosforkami, takimi jak niquelfosfid, oraz prawdopodobnie z minerałami z grupy platynowców. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania (lokalizacja typowa) tsikourasite na świecie jest kopalnia chromu Othrys, zlokalizowana w masywie ofiolitowym o tej samej nazwie w regionie Ftiotyda, w centralnej Grecji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z tsikourasite jest determinowana wyłącznie przez jego wartość naukową i dokumentacyjną. Ponieważ minerał jest niewidoczny gołym okiem, okazy kolekcjonerskie to najczęściej polerowane szlify lub fragmenty skały macierzystej (chromitytu) z dokładnie zbadaną i oznaczoną lokalizacją mikroskopijnego ziarna. Najcenniejsze są okazy współtypowe (cotype) pochodzące z oryginalnego znaleziska. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Grecji. Dostępność na rynku kolekcjonerskim jest praktycznie zerowa i ograniczona do instytucji naukowych oraz wyspecjalizowanych kolekcji systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy, w których znajduje się tsikourasite (zazwyczaj polerowane próbki skał lub szlify mikroskopowe), należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Należy unikać jakiegokolwiek czyszczenia na mokro lub mechanicznego. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami, detergentami oraz ultradźwiękami. Próbki należy chronić przed zarysowaniem, uderzeniami i gwałtownymi zmianami temperatury. Nie należy wystawiać ich na działanie wilgoci. ## Przechowywanie Okazy zawierające tsikourasite, najczęściej w formie profesjonalnych preparatów (szlifów), powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach na preparaty mikroskopowe lub w wyściełanych pudełkach typu "perky box", w suchym miejscu o stabilnej temperaturze, z dala od kurzu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej