Tschörtnerite

Wzór chemiczny: Ca₄(K,Ca,Sr,Ba)₃Cu₂+₃Al₁₂Si₁₂O₄₈(OH)₈·₂₀H₂O

Tschörtneryt to bardzo rzadki, niebieski minerał z grupy zeolitów, tworzący charakterystyczne, sześcienne kryształy.

## Charakterystyka Tschörtneryt jest minerałem z grupy zeolitów, cenionym za intensywnie niebieską barwę i dobrze wykształcone, sześcienne kryształy. Zazwyczaj występuje w postaci niewielkich, pojedynczych sześcianów lub ich zgrupowań, narosłych na jasnej, drobnoziarnistej skale. Kryształy osiągają wielkość do 2 mm i cechują się ostrymi krawędziami oraz gładkimi, lśniącymi ścianami. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 5 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty. Jego gęstość wynosi około 2.41 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość, równoległą do ścian sześcianu. Rysa ma barwę jasnoniebieską. ## Barwy i odmiany Charakteryzuje się żywą, błękitną barwą, od jasnoniebieskiej po chabrową. Kolor ten zawdzięcza obecności jonów miedzi w swojej strukturze krystalicznej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany w 1997 roku. Jego nazwa upamiętnia niemieckiego kolekcjonera-amatora Jochena Tschörtnera (1941-2020), który znalazł pierwsze okazy w 1996 roku. Miejscem typowym jest wulkan Bellberg w górach Eifel w Niemczech. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, tschörtneryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest wysoko cenionym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Vitreous
Rysa: Pale blue
Gęstość: 2.41
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną tschörtnerytu jest jego forma krystaliczna - idealnie wykształcone, ostre sześciany o intensywnie niebieskiej barwie. Połączenie tej formy, koloru, szklistego połysku i specyficznego miejsca występowania (wulkanizm Eifel) jest praktycznie jednoznaczne. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z haüynem, który również jest niebieski, krystalizuje w układzie regularnym i występuje w tym samym środowisku geologicznym. Tschörtneryt tworzy jednak zazwyczaj ostrzejsze i bardziej regularne sześciany, podczas gdy haüyn częściej występuje w formie zaokrąglonych ziaren lub dwunastościanów rombowych. Obecność miedzi w składzie tschörtnerytu jest cechą odróżniającą. ## Formy kryształów Krystalizuje w formie prostych sześcianów {100}, czasami z niewielkimi ścianami dwunastościanu rombowego {110}. Kryształy są zazwyczaj małe, nie przekraczają 2 mm, i występują jako pojedyncze osobniki lub niewielkie grupy narosłe na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Powstaje w warunkach niskotemperaturowej działalności hydrotermalnej w obrębie zmienionych ksenolitów wapiennych, porwanych przez lawę leucytowo-tefrytową. Jest minerałem wtórnym, krystalizującym w pustkach i szczelinach skały. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z ettringitem, thaumasytem, willhendersonitem, a także z różnymi uwodnionymi krzemianami wapnia, takimi jak afwillit i hillebrandyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tschörtnerytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - wulkan Bellberg koło Ettringen, w rejonie Eifel, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat w Niemczech.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, intensywnie niebieskimi kryształami, kontrastowo osadzonymi na jasnej matrycy skalnej. Wielkość kryształów, ich liczba na okazie oraz brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z jednego miejsca - wulkanu Bellberg w Niemczech. Czyni to tschörtneryt jednym z najbardziej poszukiwanych mikrominerałów z tego regionu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkotrwałe płukanie w wodzie destylowanej, jednak należy unikać długiego moczenia, ponieważ jako zeolit może ulegać przemianom w kontakcie z wodą. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, silnych detergentów i kwasów. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia struktury. Należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, w stabilnych warunkach pokojowych. Należy chronić je przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych i gwałtownymi zmianami temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej