Tsangpoite

Wzór chemiczny: Ca₅(PO₄)₂(SiO₄)

Tsangpoit to ekstremalnie rzadki fosforan-krzemian wapnia, zidentyfikowany po raz pierwszy w meteorycie D'Orbigny.

## Charakterystyka Tsangpoit jest minerałem o mikroskopijnej skali, występującym w postaci niewielkich, bezbarwnych ziaren o wymiarach nieprzekraczających 20 mikrometrów. Został odkryty w meteorycie D'Orbigny, gdzie tworzy wrostki w obrębie innych minerałów, takich jak diopsyd. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne nie są możliwe do oceny gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Jako minerał akcesoryczny o mikroskopijnych rozmiarach, większość jego właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość czy połysk, nie została jeszcze szczegółowo zbadana i określona na podstawie próbek makroskopowych. Jest przezroczysty i bezbarwny. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od rzeki Yarlung Tsangpo w Tybecie, w pobliżu której w 2015 roku odkryto inny nowy minerał, co zainspirowało zespół badawczy. Tsangpoit został formalnie opisany i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku (IMA2017-037). Jego odkrycia dokonano podczas badania angritu - rzadkiego typu achondrytu - z meteorytu D'Orbigny.

Właściwości

Rysa: White
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tsangpoitu jest możliwa wyłącznie przy użyciu zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia elektronowa (SEM) połączona z analizą składu chemicznego (EDS/WDS) oraz dyfrakcją elektronową wiązki rozproszonej (EBSD) w celu określenia struktury krystalicznej. Nie jest możliwe jego rozpoznanie metodami wizualnymi. ## Odróżnianie od podobnych Tsangpoit jest strukturalnie powiązany z apatytem i innymi minerałami z tej grupy. Odróżnienie go wymaga precyzyjnej analizy stosunku fosforu do krzemu w jego strukturze, co jest niemożliwe do wykonania poza laboratorium. ## Formy kryształów Minerał ten występuje w postaci anhedralnych (nie wykazujących własnych ścian) ziaren o rozmiarach od 5 do 20 mikrometrów.

Środowisko występowania

## Geneza Tsangpoit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstał w wyniku procesów krystalizacji wewnątrz ciała macierzystego achondrytu typu angryt, z którego pochodzi meteoryt D'Orbigny. Jego obecność sugeruje specyficzne warunki wysokiej temperatury i składu chemicznego panujące podczas formowania się planetozymali we wczesnym Układzie Słonecznym. ## Asocjacje mineralne W meteorycie D'Orbigny tsangpoit występuje w paragenezie z takimi minerałami jak diopsyd, anortyt, kirschsteinite, forsteryt oraz innymi fazami krzemianowymi i fosforanowymi typowymi dla angrytów. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tsangpoitu na Ziemi jest meteoryt D'Orbigny, znaleziony w 1979 roku w prowincji Buenos Aires w Argentynie. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Tsangpoit nie jest minerałem kolekcjonerskim w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Jego wartość jest czysto naukowa. Jedyną formą, w jakiej może trafić do kolekcji, jest fragment meteorytu D'Orbigny, którego wartość jest determinowana przez jego masę, proweniencję oraz znaczenie naukowe, a nie przez obecność mikroskopijnych ziaren tsangpoitu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie wyłącznie w postaci wrostków w strukturze meteorytu, pojedyncze ziarna tsangpoitu nie są przedmiotem czyszczenia. Wszelkie próby czyszczenia fragmentu meteorytu powinny być prowadzone przez wyspecjalizowane laboratoria, aby nie uszkodzić unikalnej struktury. ## Czego unikać Okazy meteorytów zawierające tsangpoit są niezwykle cenne naukowo. Należy unikać jakichkolwiek interwencji chemicznych, zmian temperatury, wilgoci oraz ekspozycji na środowisko, które mogłoby spowodować utlenianie lub zanieczyszczenie próbki. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytu D'Orbigny powinny być przechowywane w kontrolowanych warunkach, najlepiej w pojemnikach z regulowaną atmosferą (np. w azocie), aby zapobiec degradacji minerałów. Są to obiekty o znaczeniu muzealnym i badawczym, a nie typowe okazy kolekcjonerskie.