Trolleite

Wzór chemiczny: Al<sub>4</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>

Trolleit to rzadki fosforan glinu, ceniony za bladoniebieskie lub zielonkawe masywne skupienia, często występujące w mieszaninach z innymi minerałami.

## Charakterystyka Trolleit jest rzadkim minerałem z grupy fosforanów, chemicznie uwodnionym fosforanem glinu. Najczęściej tworzy masywne, zbite lub włókniste agregaty, rzadko występując w formie dobrze wykształconych, niewielkich kryształów. Jego wygląd jest zazwyczaj niepozorny, a wartość kolekcjonerską zyskuje dzięki asocjacjom z innymi minerałami, z którymi tworzy atrakcyjne wizualnie skały. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się stosunkowo dużą twardością, wynoszącą 8.5 w skali Mohsa, co jest nietypowe dla fosforanów. Ma połysk szklisty do perłowego, a jego kryształy i skupienia są zazwyczaj przeświecające. Gęstość trolleitu wynosi około 3.1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Typowe barwy trolleitu to jasnoniebieska, niebieskozielona, zielona lub żółtawozielona. Nie posiada on nazwanych odmian, jednak w handlu często określa się mianem "trolleitu" skały (zazwyczaj kwarcytowe) zawierające ten minerał w formie niebieskich wrostków, często w towarzystwie lazulitu, skorzalitu czy augelitu. Te mieszaniny mineralne, pochodzące głównie z Brazylii, są polerowane i sprzedawane jako kamienie ozdobne. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od nazwiska Hansa Gabriela Trolle-Wachtmeistera (1782-1871), szwedzkiego chemika i prokuratora generalnego, który jako pierwszy go opisał. Trolleit został odkryty i opisany w 1868 roku na podstawie próbek zebranych w kopalni żelaza w Västanå (Scania, Szwecja). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, trolleit nie ma zastosowań przemysłowych. Jest cenionym minerałem kolekcjonerskim, a jego mieszaniny z kwarcem i innymi niebieskimi fosforanami są wykorzystywane jako materiał gemmologiczny do wyrobu kaboszonów, koralików i niewielkich rzeźb.

Właściwości

Twardość Mohsa
8.5
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Biała
Gęstość
3.09–3.12
Łupliwość
Dobra wzdłuż {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Trolleit w formie masywnych skupień rozpoznaje się głównie po jego charakterystycznej bladoniebieskiej lub zielonkawej barwie, szklistym połysku i dużej twardości (8.5), która jest kluczową cechą odróżniającą go od większości innych fosforanów. Występowanie w asocjacji z innymi fosforanami, takimi jak lazulit czy skorzalit, jest również silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Trolleit bywa mylony z lazulitem, który ma jednak intensywniejszą, ciemnoniebieską barwę i jest znacznie bardziej miękki (twardość 5.5-6). Od kwarcu odróżnia go wyższa twardość i gęstość. W formie masywnej może przypominać serpentyn lub niektóre odmiany berylu, ale test twardości jest w tym przypadku rozstrzygający. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy trolleitu są ekstremalnie rzadkie i mają niewielkie rozmiary, zwykle pryzmatyczne lub tabliczkowe. Najczęściej spotykany jest w formie zbitych, masywnych lub promienisto-włóknistych agregatów, często w formie wrostków w kwarcu.

Środowisko występowania

## Geneza Trolleit jest minerałem metamorficznym. Powstaje w skałach bogatych w glin i fosfor, które uległy metamorfizmowi wysokiego ciśnienia i wysokiej temperatury. Typowo występuje w kwarcytach, a także w pegmatytach i żyłach hydrotermalnych przecinających skały metamorficzne. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami, takimi jak lazulit, skorzalit, augelit, wagneryt, a także z andaluzytem, kyanitem, sillimanitem, getyngenitem, topazem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska trolleitu na świecie to: - Szwecja: kopalnia Västanå w regionie Scania (miejsce odkrycia). - Brazylia: stan Minas Gerais, skąd pochodzi większość materiału ozdobnego sprzedawanego jako "trolleit". - Australia: okolice Gumeracha w Australii Południowej. - Rwanda: dystrykt Burera. - USA: Góry Białe w Kalifornii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy trolleitu to te, które tworzą dobrze wykształcone, choćby niewielkie, kryształy. W przypadku materiału masywnego, o wartości decyduje intensywność i jednolitość niebieskiej lub zielonkawej barwy oraz estetyczne rozmieszczenie w skale macierzystej (zwykle w białym kwarcu). Kontrast barwny między bladoniebieskim trolleitem a np. ciemnoniebieskim lazulitem w tej samej próbce jest bardzo pożądany. ## Popularne stanowiska Dla kolekcjonerów minerałów systematycznych najbardziej wartościowe są okazy z lokalizacji typowej w Szwecji. Natomiast na rynku kamieni ozdobnych i okazów polerowanych absolutnie dominuje materiał z Minas Gerais w Brazylii, który oferuje najbardziej atrakcyjne wizualnie kombinacje kolorystyczne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy trolleitu należy czyścić wyłącznie letnią wodą destylowaną i miękką szczoteczką. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić skupienia mineralne, zwłaszcza jeśli występują w kruchym kwarcu. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na silne kwasy i zasady. Należy unikać nagłych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, które teoretycznie może spowodować blaknięcie niektórych okazów. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i chemikaliów. Ze względu na jego twardość, może rysować inne minerały, dlatego najlepiej przechowywać go w osobnych pudełkach lub na miękkim podłożu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej