Trinepheline

Wzór chemiczny: NaAlSiO₄

Trinepheline to historyczna, zdyskredytowana nazwa dla nefelinu, krzemianu sodu i glinu, która nie jest już uznawana za odrębny gatunek minerału.

## Charakterystyka Trinepheline jest terminem historycznym, wprowadzonym w 1887 roku przez rosyjskiego mineraloga Piotra Armiszewa. Nazwa ta miała opisywać minerał, który, jak początkowo sądzono, różnił się od nefelinu. Jednak późniejsze, dokładniejsze badania wykazały, że domniemany nowy minerał jest w rzeczywistości identyczny z nefelinem. W związku z tym Międzynarodowa Asocjacja Mineralogiczna (IMA) zdyskredytowała nazwę Trinepheline i nie jest ona już uznawana za ważny gatunek mineralogiczny. Wszelkie okazy oznaczone jako trinepheline należy traktować jako nefelin. ## Historia i nazwa Nazwa "trinepheline" została nadana przez Piotra Wasiljewicza Armiszewa w 1887 roku. Pochodzi od greckich słów oznaczających "trzy" i "chmura" (nawiązując do nazwy nefelin, od *nephele* - chmura), co miało odzwierciedlać rzekomo trójskośny układ krystalograficzny minerału. Badania przeprowadzone w XX wieku, w tym analiza rentgenowska, ostatecznie potwierdziły, że struktura i skład chemiczny trinephelinu są tożsame z heksagonalnym nefelinem, co doprowadziło do jego dyskredytacji jako odrębnego minerału.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5-5.5
Barwa: Biały do bladożółtego
Połysk: Szklisty, tłusty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.642
Łupliwość: Słaba na {1010}
Przełam: Muszlowy do nierównego
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Jako że trinepheline jest synonimem nefelinu, jego cechy diagnostyczne są takie same jak dla nefelinu. Identyfikacja opiera się na cechach fizycznych typowych dla nefelinu, takich jak szklisty do tłustego połysk, słaba łupliwość i charakterystyczne formy kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Nefelin (a więc i okazy historycznie opisane jako trinepheline) można pomylić z kwarcem, skaleniem czy skapolitem. Od kwarcu odróżnia go niższa twardość (5.5-6 w porównaniu do 7 dla kwarcu) oraz reakcja z kwasami. Od skaleni odróżnia go brak charakterystycznej dla nich łupliwości.

Środowisko występowania

## Geneza Okazy historycznie opisane jako trinepheline pochodziły, podobnie jak nefelin, ze skał magmowych zasobnych w alkalia i ubogich w krzemionkę, takich jak nefelinowe sjenity i fonolity. Minerał ten krystalizuje z magmy w warunkach, gdzie ilość krzemionki jest niewystarczająca do utworzenia skaleni. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z minerałami typowymi dla skał nefelinowych, takimi jak skalenie alkaliczne (np. ortoklaz, albit), leucyt, sodalit, kankrynit, a także piroksenami (np. egiryn) i amfibolami alkalicznymi. ## Lokalizacje Pierwotne okazy opisane jako trinepheline pochodziły z rejonu Miass w górach Ilmen na Uralu Południowym w Rosji. Jest to klasyczna lokalizacja dla nefelinu i wielu innych minerałów alkalicznych.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ponieważ trinepheline nie jest uznawanym minerałem, nie ma on wartości kolekcjonerskiej pod tą nazwą. Wartość mają okazy nefelinu, a historyczne etykiety z nazwą "trinepheline" mogą być co najwyżej ciekawostką historyczną dla specjalistycznych kolekcji, dokumentujących ewolucję wiedzy mineralogicznej. Wartość takich okazów zależy wyłącznie od jakości samego nefelinu - jego formy krystalicznej, przezroczystości i asocjacji z innymi minerałami.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Do czyszczenia okazów należy używać miękkiej szczoteczki oraz letniej wody, ewentualnie z dodatkiem łagodnego detergentu. Po umyciu minerał należy dokładnie opłukać w wodzie destylowanej i delikatnie osuszyć. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami. Nefelin - do którego odnosi się historyczna nazwa trinefelin - jest wrażliwy na działanie kwasów, w szczególności kwasu solnego, w którym ulega rozkładowi z wydzieleniem żelu krzemionkowego. Ze względu na twardość 5-5,5 w skali Mohsa, minerał jest podatny na zarysowania przez twardsze materiały, takie jak kwarc czy stalowe narzędzia. Należy również chronić okazy przed wstrząsami mechanicznymi. ## Przechowywanie Okazy powinny być przechowywane w suchym miejscu, najlepiej w zamykanych pudełkach lub gablotach chroniących przed kurzem. Należy izolować je od twardszych minerałów, aby zapobiec przypadkowym zarysowaniom powierzchni. Wskazane jest stosowanie miękkich podkładek, na przykład z pianki lub wyściełanych przegródek.