Traskite

Wzór chemiczny: Ba₂₁Ca(Fe₂+,Mn₂+,Ti₄+)₄(Ti₄+,Fe₂+,Mg)₁₂(Si₁₂O₃₆)(Si₂O₇)₆(O,OH)₃₀Cl₆·₁₄H₂O

Traskit to bardzo rzadki, złożony krzemian tytanu i baru, tworzący tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy o charakterystycznej, czerwonobrunatnej barwie.

## Charakterystyka Traskit jest niezwykle złożonym i rzadkim minerałem z grupy krzemianów, chemicznie będącym uwodnionym chlorkiem tytanokrzemianu baru, wapnia, żelaza i magnezu. Jego struktura jest jedną z najbardziej skomplikowanych w świecie minerałów. Tworzy krótkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, które rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Zazwyczaj występuje w formie pojedynczych, wrośniętych w skałę kryształów lub w postaci promienistych i rozbieżnych agregatów. ## Właściwości fizyczne Twardość traskitu w skali Mohsa wynosi około 5, co czyni go minerałem o średniej odporności na zarysowania. Ma połysk szklisty i jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego gęstość jest stosunkowo wysoka jak na krzemian i wynosi 3,69 g/cm³, co jest wynikiem dużej zawartości baru w składzie chemicznym. ## Barwy i odmiany Minerał ten cechuje się charakterystyczną paletą barw, od czerwonobrunatnej, przez brązową, aż do ciemnobrązowej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Traskit został po raz pierwszy opisany w 1965 roku przez J.T. Alforsa, G.C. Stinsona, R.A. Matthewsa i A. Pabsta. Jego nazwa upamiętnia Johna Boardmana Traska (1824-1879), pierwszego geologa stanowego Kalifornii, w uznaniu jego wkładu w badania geologiczne tego regionu. Miejscem typowym, skąd pochodzą pierwsze opisane okazy, są złoża w rejonie Big Creek i Rush Creek w hrabstwie Fresno w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, traskit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Vitreous
Rysa: Light brown
Gęstość: 3.69
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent to Opaque
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami diagnostycznymi traskitu są jego czerwonobrunatna barwa, szklisty połysk, stosunkowo wysoka gęstość oraz charakterystyczna forma krótkich, heksagonalnych pryzmatów. Kluczowa dla identyfikacji jest jednak jego parageneza - występowanie w specyficznych, bogatych w bar skałach metamorficznych, w towarzystwie innych rzadkich minerałów barowych. ## Odróżnianie od podobnych Traskit może być mylony z innymi rzadkimi minerałami z tej samej lokalizacji. Od czerwonawego taramellitu odróżnia go forma kryształów. Od fresnoitu, który bywa żółtozielony, różni się barwą. W przeciwieństwie do białego lub bezbarwnego sanbornitu i celsianu, traskit jest zawsze zabarwiony. Identyfikacja wymaga często zaawansowanych badań, ale dla okazów z typowej lokalizacji kontekst mineralny jest bardzo pomocny. ## Formy kryształów Traskit krystalizuje w formie krótkich, grubych kryształów pryzmatycznych, często o wyraźnym sześciobocznym przekroju. Kryształy są zazwyczaj niewielkie. Występuje także w postaci agregatów o budowie promienistej lub wachlarzowej, gdzie poszczególne kryształy rozchodzą się z jednego centrum.

Środowisko występowania

## Geneza Traskit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w bardzo specyficznych warunkach, w bogatych w bar i mangan skałach krzemianowych (metamorficznych piaskowcach), które uległy metamorfizmowi kontaktowemu w strefie kontaktu z intruzjami kwaśnych skał magmowych. Jego obecność jest wskaźnikiem unikalnego chemizmu skał macierzystych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie całego zespołu innych rzadkich minerałów barowych i krzemianowych. Do jego najczęstszych asocjacji należą: sanbornit, kwarc, celsian, walstromit, fresnoit, taramellit, diopsyd, pirotyn i baryt. ## Lokalizacje Traskit jest minerałem ekstremalnie rzadkim, znanym praktycznie tylko z jednej lokalizacji na świecie. Jest nią jego miejsce typowe - rejon Big Creek-Rush Creek w hrabstwie Fresno w Kalifornii, USA, a w szczególności stanowiska Esquire No. 7 i No. 8. To jedyne miejsce, gdzie pozyskiwano okazy o znaczeniu kolekcjonerskim.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy traskitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostre i lśniące kryształy o intensywnej, czerwonobrunatnej barwie. Duże znaczenie ma wielkość kryształów - nawet okazy kilkumilimetrowe uważane są za znaczące. Bardzo pożądane są również próbki, na których traskit występuje w bogatej asocjacji z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji, takimi jak fresnoit czy sanbornit, tworząc estetyczne i wartościowe naukowo kompozycje. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem wartościowych okazów kolekcjonerskich traskitu jest jego lokalizacja typowa w hrabstwie Fresno w Kalifornii, USA. Okazy z tego miejsca są klasykiem i stanowią ozdobę każdej zaawansowanej kolekcji systematycznej lub kolekcji minerałów rzadkich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy traskitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić kruchą strukturę minerału lub jego matrycę skalną. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów i innych agresywnych chemikaliów. Należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem przez twardsze minerały (np. kwarc). Nie ma szczególnych wymagań co do ekspozycji na światło czy wilgoć, jednak zaleca się standardowe warunki przechowywania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów traskitu w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć kontaktu z innymi minerałami i zapobiec potencjalnym uszkodzeniom mechanicznym. Jest to szczególnie ważne w przypadku delikatnych kryształów osadzonych na matrycy.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej