Transjordanite

Wzór chemiczny: Ni<sub>2</sub>P

Transjordanit to ekstremalnie rzadki fosforek niklu, znajdowany w postaci mikroskopijnych, metalicznych wrostków w skałach pirometamorficznych.

## Charakterystyka Transjordanit jest minerałem o metalicznym wyglądzie, występującym w formie bardzo małych, zaokrąglonych lub nieregularnych ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 50 mikrometrów. Obserwowany jest jako wrostki w innych minerałach. Jego powierzchnia w świeżym przełamie ma barwę od kremowobiałej do żółtawej, jednak szybko matowieje i ciemnieje pod wpływem powietrza. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się silnym, metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na mikroskopijne rozmiary jego ziaren, dokładne określenie twardości i gęstości jest trudne; wartości te są estymowane na podstawie właściwości syntetycznego odpowiednika (Ni₂P). ## Historia i nazwa Transjordanit został odkryty w skałach formacji Hatrurim w rejonie Daba-Siwaqa w Transjordanii (obecnie Jordania). Jego nazwa pochodzi od historycznej nazwy regionu, w którym znajduje się miejsce typowe. Minerał został opisany i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1996 roku. ## Zastosowania Transjordanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Ma wyłącznie znaczenie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
6-7
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
7.35
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja transjordanitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy z użyciem mikroskopu elektronowego skaningowego (SEM) z analizatorem EDS w celu potwierdzenia składu chemicznego (nikiel i fosfor). W badaniach odbiciowych pod mikroskopem polaryzacyjnym wykazuje kremowożółtą barwę i silny połysk. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rzadkimi fosforkami niklu, takimi jak niquelfosfid (Ni,Fe)₃P, od którego różni się stosunkiem niklu do fosforu. Wizualnie jest nie do odróżnienia od innych mikroskopijnych siarczków i fosforków metali bez specjalistycznej analizy. ## Formy kryształów Transjordanit tworzy bardzo drobne, zaokrąglone lub nieregularne ziarna i agregaty. Nie obserwuje się wykształconych ścian kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Transjordanit powstaje w warunkach pirometamorfizmu, czyli przeobrażeń skał pod wpływem bardzo wysokiej temperatury, często związanej ze spontanicznym spalaniem podziemnych złóż substancji bitumicznych. Występuje w skałach formacji Hatrurim (zwanej też "Mottled Zone"), które są bogate w fosforany i siarczki. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kalcytem, gipsem, a także z innymi rzadkimi minerałami powstającymi w tym samym środowisku, takimi jak murashkoit, barringerit, niquelfosfid, a także z minerałami z grupy apatytu i spinelem chromowym. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone miejsce występowania transjordanitu na świecie to jego lokalizacja typowa w rejonie Daba-Siwaqa, na północny wschód od Ammanu w Jordanii. Jest to obszar występowania skał formacji Hatrurim.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, jego wartość kolekcjonerska nie jest oceniana na podstawie typowych kryteriów, jak kolor czy forma. Najważniejszym czynnikiem jest bogactwo występowania ziaren transjordanitu w skale macierzystej oraz potwierdzenie jego tożsamości przez analizę naukową. Okaz jest cenny, jeśli zawiera liczne, dobrze widoczne pod mikroskopem agregaty, najlepiej w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z transjordanitem generalnie nie należy czyścić. Minerał występuje w postaci mikroskopijnych wrostków w skale macierzystej i każda próba czyszczenia mechanicznego lub chemicznego może go zniszczyć lub usunąć. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć delikatnego strumienia sprężonego powietrza. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami, a nawet wodą, która może przyspieszyć proces utleniania. Minerał jest wrażliwy na działanie powietrza, które powoduje jego matowienie, dlatego należy ograniczyć jego ekspozycję. ## Przechowywanie Okazy z transjordanitem najlepiej przechowywać w zamkniętych, szczelnych pojemnikach typu "perky box", aby zminimalizować kontakt z wilgocią i tlenem z powietrza. Przechowywanie w suchym miejscu jest kluczowe dla zachowania wyglądu minerału.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej