Tranquillityite

Wzór chemiczny: Fe²⁺₈Ti⁴⁺₃Zr⁴⁺₂Si₃O₂₄

Tranquillityit to rzadki krzemian żelaza, tytanu i cyrkonu, odkryty w próbkach skał księżycowych przywiezionych na Ziemię przez misję Apollo 11.

## Charakterystyka Tranquillityit jest minerałem z grupy krzemianów, który zyskał sławę jako jeden z trzech minerałów odkrytych na Księżycu. Występuje w postaci bardzo drobnych, listewkowatych lub igiełkowych kryształów, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających kilkudziesięciu mikrometrów. Zazwyczaj jest wrośnięty w inne minerały skał księżycowych, takie jak piroksen, plagioklaz czy ilmenit. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty, rzadziej przeświecający. Jego twardość i inne właściwości mechaniczne nie zostały precyzyjnie określone z powodu niewielkich rozmiarów i rzadkości naturalnych próbek. Gęstość również nie została zmierzona, a obliczona teoretycznie wynosi około 4.7 g/cm³. ## Barwy i odmiany Tranquillityit ma barwę ciemnoczerwonobrązową, która w świetle przechodzącym może wydawać się szara. Nie wyróżnia się żadnych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - Morza Spokoju (Mare Tranquillitatis) na Księżycu. Został zidentyfikowany w 1971 roku w próbkach bazaltu księżycowego zebranych przez załogę misji Apollo 11. Przez wiele lat uważano, że jest to minerał występujący wyłącznie na Księżycu. Dopiero w 2011 roku potwierdzono jego obecność w skałach ziemskich w regionie Pilbara w Australii Zachodniej. ## Zastosowania Tranquillityit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc cennym obiektem badań w dziedzinie mineralogii planetarnej i geologii.

Właściwości

Gęstość
0
Przezroczystość
Prześwitujący,Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tranquillityitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w połączeniu z mikroskopią elektronową. Jego charakterystyczny skład chemiczny, bogaty w żelazo, tytan i cyrkon, jest kluczową cechą diagnostyczną. W świetle przechodzącym pod mikroskopem polaryzacyjnym wykazuje pleochroizm. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na unikalny skład chemiczny i występowanie, jest trudny do pomylenia z innymi minerałami. W skałach księżycowych może być mylony z innymi nieprzezroczystymi minerałami, jednak analiza chemiczna pozwala na jego jednoznaczne odróżnienie. ## Formy kryształów Tworzy bardzo drobne, wydłużone kryształy o pokroju listewkowym lub igiełkowym. Często występują w postaci skupień lub wrostków w innych minerałach, tworząc nieregularne agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Tranquillityit jest minerałem późnej fazy krystalizacji magm bazaltowych. Powstaje w warunkach niskiego ciśnienia i wysokiej temperatury w środowisku silnie redukcyjnym, ubogim w tlen. Na Księżycu krystalizuje z resztkowej, bogatej w żelazo, tytan i pierwiastki niekompatybilne (jak cyrkon) stopu pozostałego po krystalizacji głównych minerałów skałotwórczych. Jego ziemskie wystąpienia związane są z archaicznymi dajkami dolerytów. ## Asocjacje mineralne Na Księżycu współwystępuje z piroksenami (klinopiroksen), plagioklazem, ilmenitem, troilitem, spinelem chromowym i szkliwem krzemionkowym. Wystąpienia ziemskie (Pilbara, Australia) związane są z baddeleyitem, cyrkonem, apatytem, piroksenem i plagioklazem.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z tranquillityitem jest definiowana przede wszystkim przez jego pochodzenie (księżycowe okazy są najcenniejsze) oraz możliwość identyfikacji i zbadania samego minerału. Ponieważ kryształy są mikroskopijne, wartość okazu leży w wartości naukowej i historycznej całej próbki skalnej, w której się on znajduje. Dobrze udokumentowane próbki z potwierdzoną obecnością tranquillityitu są niezwykle pożądane. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i historycznie najważniejsze stanowiska to miejsca lądowania misji Apollo 11 (Morze Spokoju) i Apollo 12 (Ocean Burz) na Księżycu. Jedynym potwierdzonym ziemskim stanowiskiem jest region Pilbara w Australii Zachodniej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające tranquillityit, ze względu na ich ekstremalną rzadkość i wartość naukową, nie powinny być czyszczone w warunkach amatorskich. Wszelkie zabiegi konserwatorskie muszą być przeprowadzane w specjalistycznych laboratoriach. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, ultradźwiękami, a także nagłych zmian temperatury i wilgotności. Okazy księżycowe są często przechowywane w atmosferze azotu, aby zapobiec utlenianiu i degradacji. ## Przechowywanie Przechowywanie powinno odbywać się w stabilnych warunkach, w specjalistycznych pojemnikach chroniących przed czynnikami zewnętrznymi, w tym światłem i wilgocią. Okazy powinny być zabezpieczone przed wstrząsami i wibracjami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej