Toturite

Wzór chemiczny: Ca<sub>3</sub>Sn<sup>4+</sup><sub>2</sub>(Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>Si)O<sub>12</sub>

Toturyt to minerał z grupy granatów, wyróżniający się obecnością cyny, odkryty w meteorycie Allende.

## Charakterystyka Toturyt jest minerałem z grupy granatów, zidentyfikowanym w postaci mikroskopijnych ziaren. Jego występowanie jest ograniczone do inkluzji w meteorytach. Ziarna toturytu są zazwyczaj bardzo małe, osiągając rozmiary do 20 mikrometrów, i występują w towarzystwie innych minerałów w bogatych w wapń i glin inkluzjach (CAI). ## Właściwości fizyczne Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość czy połysk, nie została bezpośrednio zmierzona, a jedynie obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej. Obliczona gęstość wynosi 4.11 g/cm³. ## Barwy i odmiany Obserwowane ziarna toturytu są ciemnobrązowe. Nie wyróżniono żadnych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od góry Totur (Тотур) w Południowej Osetii, w uznaniu wkładu tamtejszych geologów w badania geologiczne Kaukazu. Minerał został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2013 roku. Został odkryty i opisany przez zespół naukowców analizujących skład meteorytu Allende, który spadł w Meksyku w 1969 roku. ## Zastosowania Toturyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych ani komercyjnych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, ponieważ dostarcza informacji o warunkach panujących we wczesnym Układzie Słonecznym, w których formowały się pierwsze stałe materiały.

Właściwości

Gęstość
4.11
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja toturytu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia elektronowa (SEM) połączona z analizą składu chemicznego (EDS/WDS) oraz dyfrakcją elektronową (EBSD) w celu potwierdzenia struktury krystalicznej. W warunkach kolekcjonerskich czy terenowych jest niemożliwy do rozpoznania. ## Odróżnianie od podobnych Toturyt jest jednym z wielu granatów zawierających cyna, takich jak kerimasyt czy dzhuluityt. Odróżnienie od nich wymaga precyzyjnej analizy stosunków poszczególnych pierwiastków w jego wzorze chemicznym. ## Formy kryształów Minerał ten występuje w postaci bardzo drobnych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren o rozmiarach nieprzekraczających 20 mikrometrów.

Środowisko występowania

## Geneza Toturyt powstaje w specyficznych warunkach panujących we wczesnym Układzie Słonecznym. Krystalizuje z gazu lub stopu w wysokich temperaturach w bogatych w wapń i glin inkluzjach (CAI) wewnątrz chondrytów węglistych. Jest to minerał pierwotny, który nie uległ późniejszym przemianom. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami w obrębie inkluzji CAI w meteorycie Allende. Najczęściej towarzyszą mu melilit, spinel, piroksen bogaty w tytan i glin, perowskit oraz inne granaty cynonośne, takie jak kerimasyt i dzhuluityt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania toturytu na świecie jest meteoryt Allende, który spadł w stanie Chihuahua w Meksyku. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu w kontekście toturytu odnosi się do fragmentu meteorytu Allende, w którym został on zidentyfikowany. Dla naukowców i wyspecjalizowanych kolekcjonerów wartość ma sam fakt obecności potwierdzonych, bogatych w ten minerał inkluzji CAI. Wielkość czy "piękno" poszczególnych ziaren toturytu nie mają znaczenia ze względu na ich mikroskopijny rozmiar. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem toturytu jest meteoryt Allende. Fragmenty tego meteorytu są dostępne na rynku kolekcjonerskim, jednak obecność w nich toturytu może być potwierdzona jedynie przez specjalistyczne laboratoria.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na naturę występowania (mikroskopijne inkluzje w skale), poszczególne ziarna nie są czyszczone. Okaz macierzysty (meteoryt) powinien być czyszczony wyłącznie metodami suchymi, np. za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą, chemikaliami i ultradźwiękami, ponieważ mogłoby to uszkodzić nie tylko sam minerał, ale przede wszystkim macierzystą skałę meteorytu. ## Przechowywanie Okazy zawierające toturyt (fragmenty meteorytu) powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w suchym środowisku, najlepiej w specjalistycznych pudełkach z kontrolą wilgotności, z dala od światła słonecznego i zanieczyszczeń.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej