Tomsquarryite
Wzór chemiczny: NaMgAl<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>·8H<sub>2</sub>O
Tomsquarryite to rzadki minerał fosforanowy, tworzący drobne, bezbarwne lub białe kryształy o heksagonalnym zarysie, odkryty w kamieniołomie Tom
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Połysk
- Perłowy
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.26
- Łupliwość
- Doskonała {0001}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty
- Układ krystaliczny
- Trigonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja tomsquarryite w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna (EDS). Wstępne rozpoznanie pod mikroskopem opiera się na obserwacji charakterystycznych, heksagonalnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetowe agregaty na skałach fosforanowych z lokalizacji typowej. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami fosforanowymi występującymi w tej samej asocjacji, takimi jak minyulit czy wavellit. Odróżnienie wymaga specjalistycznych badań, ponieważ wizualnie minerały te mogą tworzyć podobne, drobne, białe naloty i agregaty. ## Formy kryształów Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Kryształy te łączą się w niewielkie, promieniste lub rozetowe agregaty, a także formują cienkie, kruche skorupy.
Środowisko występowania
## Geneza Tomsquarryite jest wtórnym minerałem fosforanowym. Powstaje w strefie wietrzenia złóż fosforytów, w wyniku oddziaływania roztworów hydrotermalnych lub wód powierzchniowych na skały bogate w glin i fosfor. W lokalizacji typowej powstał w pustkach w obrębie brekcji fosforanowej. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami fosforanowymi, takimi jak minyulit, wavellit, crandallit, fluorapatyt oraz kwarcem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tomsquarryite na świecie jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Tom’s Quarry, położony niedaleko miejscowości Kapunda w paśmie górskim Mount Lofty Ranges, w Australii Południowej.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich zależy od bogactwa i estetyki mikroskopijnych agregatów. Najbardziej cenione są próbki z wyraźnie uformowanymi, rozetowymi skupieniami kryształów, kontrastującymi z barwą skały macierzystej. Wielkość pojedynczych kryształów, chociaż zawsze mikroskopijna, również ma znaczenie - im większe i lepiej wykształcone, tym okaz jest cenniejszy. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kamieniołom Tom’s Quarry w Australii Południowej. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle ograniczony i poszukiwany przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich gatunkach i mikrominerałach.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Ze względu na ekstremalną kruchość i miękkość, należy unikać jakiegokolwiek kontaktu mechanicznego, w tym z pędzelkami. Mycie w wodzie, zwłaszcza ultradźwiękowej, jest absolutnie niewskazane i może zniszczyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami (kwasami i zasadami) oraz wysoką temperaturą, która może spowodować odwodnienie i zniszczenie struktury minerału. Okazy są bardzo kruche i wrażliwe na wstrząsy oraz zmiany wilgotności. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w specjalistycznych pudełkach do mikrominerałów (tzw. micromount), w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od źródeł wibracji, kurzu i bezpośredniego światła słonecznego.