Tokyoite

Wzór chemiczny: Ba₂Mn₃+(V₅+O₄)₂(OH)

Tokioit to bardzo rzadki minerał z grupy brackebuschitu, wyróżniający się czerwonobrązową barwą i występowaniem w złożach manganu.

## Charakterystyka Tokioit to minerał należący do nadgrupy apatytu i grupy brackebuschitu. Jest wanadanianem baru i manganu. Występuje w formie bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, zwykle nieprzekraczających 0.3 mm, tworzących rozetkowe lub promieniste agregaty. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, czerwonobrązowa barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy tokioitu wykazują silny połysk, określany jako diamentowy lub subdiamentowy. Minerał jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, twardość nie została precyzyjnie zmierzona, ale szacuje się ją na 4-5 w skali Mohsa. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 4.75 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny - występuje w odcieniach od czerwonobrązowego do pomarańczowobrązowego. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Tokioit został odkryty w kopalni Shiromaru w prefekturze Tokio w Japonii. Został opisany i zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2003 roku. Jego nazwa pochodzi od lokalizacji typowej - prefektury Tokio, co jest rzadkością, gdyż niewiele minerałów nosi nazwę pochodzącą od tak dużej metropolii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, tokioit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-5
Połysk: Diamentowy, Żywiczny
Rysa: Jasnobrązowa
Gęstość: 4.75
Łupliwość: Dobra wg {001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Tokioit jest rozpoznawalny głównie na podstawie swojego unikalnego wyglądu: czerwonobrązowych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetkowe agregaty. Połysk, określany jako diamentowy, również jest cechą charakterystyczną. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS), ze względu na współwystępowanie z innymi, podobnymi wizualnie minerałami. ## Odróżnianie od podobnych Tokioit można pomylić z innymi minerałami z grupy brackebuschitu, takimi jak gamagarit, z którym często współwystępuje. Gamagarit ma jednak zazwyczaj ciemniejszą, niemal czarną barwę i inną morfologię kryształów. Odróżnienie od innych rzadkich wanadanianów manganu bez specjalistycznego sprzętu jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Kryształy tokioitu są bardzo małe, zwykle o wymiarach do 0.3 x 0.1 x 0.01 mm. Mają pokrój tabliczkowy lub listewkowy, często spłaszczony. Tworzą charakterystyczne, promieniste lub rozetkowe agregaty na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Tokioit powstaje w niskotemperaturowych warunkach hydrotermalnych, w obrębie żył przecinających zwietrzałe, paleozoiczne skały (głównie czerty) związane ze złożami manganu. Jest produktem przeobrażeń wcześniejszych minerałów manganu i wanadu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami manganu i wanadu. W lokalizacji typowej (kopalnia Shiromaru) znaleziono go w towarzystwie gamagaritu, kwarcu, braunitu, piemontytu, wallkilldellitu-(Mn) oraz potassicleakeitu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i szczegółowo opisanym miejscem występowania tokioitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Shiromaru, Okutama, prefektura Tokio, w regionie Kantō w Japonii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu tokioitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia kryształów. Najbardziej cenione są okazy z licznymi, dobrze uformowanymi, rozetkowymi agregatami o intensywnej, czerwonobrązowej barwie. Ważny jest również kontrast z jasną skałą macierzystą (kwarcem), który eksponuje kolorowe kryształy. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, wielkość pojedynczych kryształów, nawet jeśli mowa o ułamkach milimetra, ma znaczenie. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z jednego miejsca na świecie - kopalni Shiromaru w Japonii. Jest to jedyne znane stanowisko tego minerału, co czyni każdy okaz unikatowym z punktu widzenia lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tokioitu, ze względu na ich mikroskopijny rozmiar i delikatność, powinny być czyszczone bardzo ostrożnie. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Unikać należy czyszczenia mechanicznego i kontaktu z wodą, która mogłaby uszkodzić skałę macierzystą. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą zniszczyć minerał. Okazy należy chronić przed wysoką temperaturą, wstrząsami i ultradźwiękami. Długotrwała ekspozycja na silne światło słoneczne nie jest zalecana. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania tokioitu jest umieszczenie go w specjalistycznym pudełku na mikrominerały (tzw. "micromount box"), które chroni delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Okaz powinien być przechowywany w stabilnych warunkach wilgotnościowych i termicznych.