Tokkoite

Wzór chemiczny: K₂Ca₄Si₇O₁₈(OH)F

Tokkoit to rzadki krzemian potasowo-wapniowy, tworzący włókniste lub listewkowe skupienia o charakterystycznej, jasnobrązowej barwie.

## Charakterystyka Tokkoit jest złożonym krzemianem warstwowym z grupy tinaksytu, blisko spokrewnionym z tinaksytem i charoitem. Występuje w formie skupień włóknistych, listewkowych lub promienistych, rzadko tworząc wyraźne kryształy. Jego wygląd jest bardzo charakterystyczny - agregaty mają jedwabisty połysk i często przypominają sprasowane włókna drewna lub azbestu. Okazy są zazwyczaj nieprzezroczyste lub przeświecające na krawędziach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 4-5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Jego gęstość wynosi około 2,76 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku i dobrą w drugim, co w połączeniu z włóknistą budową prowadzi do drzazgowatego przełamu. ## Barwy i odmiany Tokkoit najczęściej przybiera barwy od jasnobrązowej i miodowożółtej do niemal bezbarwnej. Jego kolor jest jedną z cech odróżniających go od fioletowego charoitu, z którym często współwystępuje. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od rzeki Tokko, w pobliżu której znajduje się jego typowa lokalizacja - złoże Sirenevyi Kamen' na Syberii w Rosji. Został on formalnie opisany i uznany za nowy gatunek minerału w 1985 roku. ## Zastosowania Tokkoit jest ceniony wyłącznie jako minerał kolekcjonerski. Ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjną formę występowania oraz współwystępowanie z poszukiwanym charoitem, stanowi interesujący okaz w zbiorach specjalizujących się w minerałach Syberii lub rzadkich krzemianach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-5
Połysk: Jedwabisty
Rysa: White
Gęstość: 2.76
Łupliwość: Perfect on {010} and good on {110}
Przełam: Splintery
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Tokkoit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej, włóknistej lub listewkowej budowie i jedwabistym połysku. Jego jasnobrązowa lub żółtawa barwa jest również istotną wskazówką. Włókniste agregaty są często lekko elastyczne. ## Odróżnianie od podobnych Tokkoit bywa mylony z tinaksytem, który ma bardzo podobną strukturę i właściwości, ale zazwyczaj jest bardziej pomarańczowy lub żółtobrązowy. Ostateczne odróżnienie tych dwóch minerałów często wymaga analizy chemicznej. Od współwystępującego charoitu odróżnia go barwa - charoit jest intensywnie fioletowy. ## Formy kryształów Kryształy tokkoitu są niezwykle rzadkie. Zazwyczaj tworzy on zbite, spilśnione agregaty włókniste, a także promieniste lub listewkowe skupienia. Włókna mogą osiągać długość kilku centymetrów.

Środowisko występowania

## Geneza Tokkoit jest minerałem pochodzenia metasomatycznego. Powstaje w wyniku przeobrażenia skał węglanowych (wapieni) pod wpływem wysoko zasadowych, potasowych roztworów pochodzących z intruzji sjenitowych. Jest typowym minerałem dla masywów alkalicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje w towarzystwie charoitu, tinaksytu, kwarcu, mikroklinu, egirynu, kalcytu oraz rzadszych minerałów, takich jak kanasyt czy fedoryt. ## Lokalizacje Najważniejszym i praktycznie jedynym źródłem dobrze wykształconych okazów tokkoitu jest jego lokalizacja typowa: złoże Sirenevyi Kamen' w obrębie Masywu Muruńskiego na Tarczy Ałdańskiej w Rosji (Republika Sacha, Jakucja). Jest to to samo miejsce, z którego pochodzi słynny charoit.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy wykazujące dobrze zdefiniowane, jedwabiste włókna o intensywnej, miodowo-brązowej barwie. Szczególnie poszukiwane są bogate agregaty tokkoitu w kontrastującym zestawieniu z fioletowym charoitem lub białym kwarcem. Wielkość okazu i brak uszkodzeń mechanicznych również znacząco podnoszą jego wartość. ## Popularne stanowiska Jedynym komercyjnie istotnym i znanym źródłem okazów kolekcjonerskich jest Masyw Muruński w Rosji. Okazy z tej lokalizacji są standardem dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tokkoitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na włóknistą strukturę i stosunkowo niską twardość, odradza się mycie mechaniczne. Jeśli konieczne jest użycie wody, powinna to być woda destylowana, a okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi silnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła słonecznego. Ze względu na doskonałą łupliwość i włóknistą budowę jest bardzo wrażliwy na uderzenia i nacisk. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów tokkoitu w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy unikać miejsc o dużej wilgotności.