Tocornalite
Wzór chemiczny: (Ag<sup>1+</sup>,Hg<sup>1+</sup>)I<sup>1-</sup>
Tokornalit jest bardzo rzadkim jodkiem srebra i rtęci, tworzącym woskowożółte, amorficzne masy, spotykanym w strefach utleniania złóż srebra.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1-2
- Połysk
- Waxy
- Rysa
- Pale yellow
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie tokornalitu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe. Jego kluczowe cechy to woskowożółta barwa, która szybko ciemnieje pod wpływem światła, oraz występowanie w postaci amorficznych mas. Pewna identyfikacja wymaga analizy chemicznej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia obecności srebra, rtęci i jodu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi, żółtymi minerałami strefy utleniania, takimi jak jodargyryt (jodek srebra), który jednak jest bardziej stabilny na świetle i tworzy kryształy. Inne podobne minerały, jak karnotyt czy autunit, są silnie radioaktywne, w przeciwieństwie do tokornalitu. ## Formy kryształów Tokornalit jest minerałem amorficznym, co oznacza, że nie tworzy kryształów. Występuje wyłącznie w formie skupień ziarnistych, naskorupień lub mas woskowych.
Środowisko występowania
## Geneza Tokornalit jest minerałem wtórnym, powstającym w ekstremalnie suchych, pustynnych warunkach w strefach utleniania złóż kruszców srebra i rtęci. Jego uformowanie wymaga obecności jodu, który może pochodzić z wód gruntowych lub rozkładu minerałów zawierających ten pierwiastek. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi halogenkami srebra i rtęci. W lokalizacji typowej (Chañarcillo, Chile) znajdowano go w towarzystwie jodargyrytu, rtęci rodzimej, amalgamatu srebra, chlorków srebra (chlorargyryt) oraz kalcytu. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Najważniejsze i historyczne stanowisko to rejon Chañarcillo w regionie Atakama w Chile. Potwierdzono go również w Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia) oraz w kilku miejscach w Nevadzie (USA), np. w dystrykcie Tonopah.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego minerału jak tokornalit, głównym kryterium wartości jest sama jego obecność i możliwość jednoznacznej identyfikacji. Najwyżej cenione są okazy, na których masa tokornalitu jest jak największa i jak najczystsza, z wyraźną, niezmienioną jeszcze przez światło żółtą barwą. Duże znaczenie ma również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami oraz precyzyjnie udokumentowana lokalizacja. ## Popularne stanowiska Historyczne okazy z Chañarcillo w Chile są praktycznie niedostępne na rynku i stanowią ozdobę starych kolekcji muzealnych. Nieliczne próbki, które pojawiają się w obrocie kolekcjonerskim, pochodzą najczęściej z Broken Hill w Australii lub z kopalń w Nevadzie.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów tokornalitu zasadniczo nie powinno się czyścić. Jakakolwiek ingerencja mechaniczna lub chemiczna grozi uszkodzeniem lub całkowitym zniszczeniem próbki. W razie absolutnej konieczności można użyć sprężonego powietrza do usunięcia luźnych cząstek kurzu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać ekspozycji na światło, zwłaszcza bezpośrednie światło słoneczne, które powoduje szybkie ciemnienie i rozkład minerału. Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, a także nagłych zmian temperatury. Ze względu na zawartość rtęci, należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą i wdychania pyłu. ## Przechowywanie Okazy tokornalitu muszą być przechowywane w całkowitej ciemności, najlepiej w szczelnym, nieprzezroczystym pudełku lub pojemniku. Zaleca się przechowywanie w stabilnych warunkach temperaturowych i niskiej wilgotności. W kolekcjach muzealnych często umieszcza się go w specjalnych, zaciemnionych szufladach.