Tlapallite

Wzór chemiczny: (Ca,Pb<sup>2+</sup>)<sub>3</sub>CaCu<sup>2+</sup><sub>6</sub>[Te<sup>4+</sup><sub>3</sub>Te<sup>6+</sup>O<sub>12</sub>]<sub>2</sub>(Te<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·3H<sub>2</sub>O

Tlapallit to bardzo rzadki telluran miedzi, wapnia i ołowiu, tworzący mikroskopijne, zielone naloty i agregaty.

## Charakterystyka Tlapallit jest minerałem wtórnym występującym w strefach utleniania złóż kruszcowych bogatych w tellur. Tworzy bardzo drobne, kuliste agregaty, rozetki lub ziemiste naloty i skorupy. Jego kryształy, rzadko przekraczające 0.1 mm, mają formę heksagonalnych płytek. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia mikroskopu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 3. Połysk jest określany jako ziemisty lub matowy. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na mikroskopijny charakter występowania, gęstość nie została precyzyjnie zmierzona. ## Barwy i odmiany Tlapallit charakteryzuje się żywą, zieloną barwą, często opisywaną jako szmaragdowozielona lub trawiastozielona. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni La Moctezuma (Bambolla) w Meksyku i opisany w 1978 roku przez Sidneya A. Williamsa. Nazwa pochodzi od słowa "tlapalli" z języka nahuatl, oznaczającego "farbę" lub "barwnik", co jest nawiązaniem do jego intensywnie zielonego koloru i ziemistego wyglądu przypominającego pigment. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne występowanie, tlapallit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Ziemisty
Rysa
Jasnozielona
Łupliwość
Doskonała wg {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie tlapallitu opiera się na jego charakterystycznej, szmaragdowozielonej barwie, ziemistych lub kulistych agregatach oraz występowaniu w asocjacji z innymi rzadkimi telluranami i tellurkami. Identyfikacja jest możliwa praktycznie wyłącznie w warunkach laboratoryjnych przy użyciu zaawansowanych metod analitycznych (np. EDS/WDS, XRD) z powodu mikroskopijnej wielkości kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Tlapallit można pomylić z innymi wtórnymi minerałami miedzi o zielonej barwie, takimi jak malachit, brochantyt czy inne rzadkie tellurany (np. quetzalcoatlit, xocomecatlit). Odróżnienie "na oko" jest niemożliwe. Tlapallit wyróżnia się unikalnym składem chemicznym, zawierającym jednocześnie tellur w dwóch stopniach utlenienia (Te⁴⁺ i Te⁶⁺), siarczan, miedź, ołów i wapń. ## Formy kryształów Minerał tworzy mikroskopijne, heksagonalne płytki, które łączą się w kuliste lub rozetkowe agregaty. Często występuje w formie ziemistych, pylastych nalotów i cienkich skorup na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Tlapallit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż bogatych w tellur, miedź i ołów. Tworzy się w warunkach niskiej temperatury w wyniku przeobrażenia pierwotnych tellurków. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi, często równie rzadkimi, minerałami strefy utlenienia. Do najczęstszych asocjacji należą: tellur rodzimy, kwarc, baryt, a także tellurany i tellurki takie jak quetzalcoatlit, xocomecatlit, eztlit, carlfriesit, emmonsit i teineit. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania tlapallitu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia La Moctezuma (znana też jako Bambolla) w stanie Sonora w Meksyku. Został również zidentyfikowany w kopalni Emerald w dzielnicy Tombstone w Arizonie (USA) oraz w kopalni Kawazu w prefekturze Shizuoka w Japonii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tlapallitu, jako minerału typu "micromount", najważniejszym kryterium jest bogactwo i estetyka mikroskopijnych agregatów na matrycy skalnej. Najwyżej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, kulistymi lub rozetkowymi skupieniami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, co podnosi wartość naukową i kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni La Moctezuma w Meksyku. Materiał z kopalni Emerald w Arizonie jest również znany, ale okazy meksykańskie uchodzą za klasyczne dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów tlapallitu nie należy czyścić mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć delikatne, mikroskopijne agregaty. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można to zrobić bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej, unikając bezpośredniego kontaktu z minerałem. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami, rozpuszczalnikami i wszelkimi środkami chemicznymi. Minerał jest bardzo miękki i wrażliwy na ścieranie. Należy chronić go przed wibracjami, wstrząsami i zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy tlapallitu powinny być przechowywane wyłącznie w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Nie należy wystawiać ich na bezpośrednie działanie światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej