Tischendorfite

Wzór chemiczny: Pd<sub>8</sub>Hg<sub>3</sub>Se<sub>9</sub>

Tischendorfit to bardzo rzadki selenek palladu i rtęci, tworzący drobne, metaliczne ziarna o cynowo-białej barwie.

## Charakterystyka Tischendorfit jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy selenków, charakteryzującym się złożonym składem chemicznym zawierającym pallad, rtęć i selen. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 200 mikrometrów. Obserwowany jest w polerowanych zgładach pod mikroskopem, gdzie ujawnia swoją cynowo-białą barwę i metaliczny połysk. Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, nie tworzy okazów makroskopowych ani kryształów widocznych gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten cechuje się silnym metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Twardość w skali Mohsa szacowana jest na 2.5, a mikrotwardość VHN10 wynosi 84 kg/mm². Gęstość została obliczona na 9.05 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa tischendorfitu pochodzi od nazwiska Gerharda Tischendorfa (1927-2007), niemieckiego geologa i mineraloga, który wniósł znaczący wkład w badania złóż selenu w rejonie Harzu w Niemczech. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2001 roku, a jego opis opublikowano w 2002 roku. Miejscem typowym (locus typicus) jest dawna kopalnia uranu Eskaborner, położona w rejonie Tilkerode w górach Harzu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
9.05
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tischendorfitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. Pod mikroskopem kruszcowym w świetle odbitym wykazuje cynowo-białą barwę, słaby pleochroizm (od białej do kremowobiałej) i wyraźną anizotropię z efektami barwnymi od niebieskawych do brązowawych. Ostateczne potwierdzenie wymaga analizy składu chemicznego (np. za pomocą mikrosondy elektronowej) oraz danych dyfrakcji rentgenowskiej. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi mikroskopijnymi selenidami metali z grupy platynowców, takimi jak chrisstanleyit, oosterboschyt czy clausthalit, z którymi często współwystępuje. Rozróżnienie opiera się na precyzyjnych pomiarach refleksyjności i twardości oraz analizie chemicznej. ## Formy kryształów Minerał ten występuje jako anhedralne, nieregularne ziarna wrosłe w inne minerały. Nie zaobserwowano jego prawidłowo wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskotemperaturowych warunkach w żyłach kalcytowo-dolomitowych, gdzie odkłada się wraz z innymi selenidami. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z clausthalitem, chrisstanleyitem, oosterboschytem, umangitem, klockmannitem, berzelianitem, tiemannitem, eukairytem, uraninitem, hematytem i goethytem. Minerały te tworzą złożone, mikroskopijne przerosty. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tischendorfitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - złoże Tilkerode w górach Harzu w Saksonii-Anhalt, Niemcy. Jest to historyczny obszar górniczy znany z wyjątkowej mineralogii selenowej.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Z uwagi na mikroskopowy charakter, tischendorfit nie jest obiektem kolekcjonerskim w tradycyjnym sensie. Wartość naukową i kolekcjonerską mają polerowane zgłady lub fragmenty skały z lokalizacji typowej, w których obecność minerału została potwierdzona analitycznie. Najwyżej cenione są próbki bogate w przerosty z innymi rzadkimi selenidami, z dokładnie udokumentowaną analizą.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny charakter występowania w skale macierzystej, okazy nie wymagają i nie nadają się do czyszczenia w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Wszelkie próby czyszczenia mechanicznego lub chemicznego zniszczyłyby minerał. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków oraz jakiejkolwiek ingerencji mechanicznej. Okazy powinny być chronione przed kurzem i zanieczyszczeniami. ## Przechowywanie Okazy tischendorfitu, zazwyczaj w formie polerowanych zgładów lub fragmentów skały, powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w specjalistycznych pudełkach lub pojemnikach chroniących przed uszkodzeniami fizycznymi i kurzem. Nie wymagają kontroli wilgotności ani ochrony przed światłem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej