Tincalconite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>B<sub>4</sub>O<sub>5</sub>(OH)<sub>4</sub>·3H<sub>2</sub>O

Tinkalkonit to wtórny minerał boranowy, powstający w wyniku odwodnienia boraksu, tworzący charakterystyczne, pylaste naloty lub pseudomorfozy.

## Charakterystyka Tinkalkonit jest minerałem z grupy boranów, który powstaje wtórnie w wyniku częściowego lub całkowitego odwodnienia boraksu w suchym powietrzu. Najczęściej występuje w postaci drobnoziarnistych, pylastych lub ziemistych nalotów o białej barwie, pokrywających powierzchnię kryształów boraksu. Charakterystyczną cechą tinkalkonitu jest tworzenie pseudomorfoz, czyli zachowywanie zewnętrznej, krystalicznej formy boraksu, podczas gdy jego wewnętrzna struktura i skład chemiczny uległy zmianie. Okazy takie z zewnątrz wyglądają jak kryształy boraksu, lecz są nieprzezroczyste i pokryte białym, matowym nalotem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2. Ma niewielką gęstość, około 1.88 g/cm³. Połysk na świeżych powierzchniach bywa szklisty, jednak w typowych, pylastych skupieniach jest matowy lub ziemisty. Poszczególne mikrokryształy mogą być przezroczyste, ale agregaty są zazwyczaj nieprzezroczyste. ## Barwy i odmiany Tinkalkonit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych; jego identyfikacja opiera się głównie na formie występowania i związku z boraksem. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1878 roku przez Charlesa Uphama Sheparda, nawiązuje do jego składu i wyglądu. Pierwszy człon, "tinkal", to historyczna, sanskrycka nazwa boraksu. Drugi człon pochodzi od greckiego słowa "konis" (κονίς) oznaczającego "pył", co jest trafnym opisem jego typowej, pylastej formy. ## Zastosowania Tinkalkonit nie ma bezpośrednich zastosowań przemysłowych. Jest jednak ważnym składnikiem rud boru. Z perspektywy kolekcjonerskiej jest ceniony głównie w formie dobrze zachowanych pseudomorfoz po kryształach boraksu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Vitreous to Earthy
Rysa
White
Gęstość
1.88
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną tinkalkonitu jest jego ścisły związek z boraksem. Rozpoznaje się go po białych, pylastych lub kredopodobnych nalotach na kryształach boraksu. Charakterystyczne są pseudomorfozy, które zachowują kształt jednoskośnych kryształów boraksu, ale są nieprzezroczyste i matowe. Niska twardość (2 w skali Mohsa) jest również pomocna w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Tinkalkonit bywa mylony z boraksem, z którego powstaje. Świeży boraks jest jednak przezroczysty lub przeświecający i ma szklisty połysk, podczas gdy tinkalkonit jest nieprzezroczysty i matowy. Inne borany, takie jak kernit czy uleksyt, mają odmienne formy skupień (kernit - włókniste lub ziarniste agregaty, uleksyt - charakterystyczne agregaty igiełkowe). ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy tinkalkonitu są niezwykle rzadkie i mają postać mikroskopijnych romboedrów. W praktyce minerał ten niemal zawsze występuje w formie skupień zbitych, ziemistych, pylastych oraz jako pseudomorfozy po dobrze wykształconych kryształach boraksu.

Środowisko występowania

## Geneza Tinkalkonit jest minerałem wtórnym, powstającym wyłącznie w wyniku naturalnego procesu odwadniania (dehydratacji) boraksu. Proces ten zachodzi w warunkach niskiej wilgotności atmosferycznej, typowych dla suchych, pustynnych klimatów. Tworzy się w wysychających słonych jeziorach (playas) i innych złożach ewaporatowych bogatych w bor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje nierozerwalnie z boraksem, z którego powstaje. Współwystępuje również z innymi minerałami boranowymi charakterystycznymi dla środowisk ewaporatowych, takimi jak kernit, uleksyt, kolemanit, a także z gipsem, halitem i innymi solami. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tinkalkonitu znajdują się w Stanach Zjednoczonych, w miejscach eksploatacji boranów. Należą do nich złoża w Boron i Kramer District oraz dno jeziora Searles Lake w Kalifornii. Znajdowany jest również w złożach boranów w Argentynie, Turcji i Tybecie.

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej wartościowe są okazy przedstawiające ostre, kompletne i nieuszkodzone pseudomorfozy tinkalkonitu po dużych, dobrze wykształconych kryształach boraksu. Im lepiej zachowany jest pierwotny kształt kryształu boraksu i im większy jest okaz, tym jego wartość kolekcjonerska jest wyższa. Same pylaste naloty mają niewielką wartość, chyba że towarzyszą innym, rzadkim minerałom. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji w Kalifornii w USA, zwłaszcza z kopalni w Boron oraz z Searles Lake. Te stanowiska dostarczyły największych i najlepiej uformowanych pseudomorfoz znanych na świecie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Tinkalkonit jest niezwykle wrażliwy na wodę i wilgoć. Do czyszczenia okazów należy używać wyłącznie miękkiego, suchego pędzelka lub sprężonego powietrza w celu usunięcia kurzu. Każdy kontakt z wodą lub płynami czyszczącymi może prowadzić do jego uszkodzenia lub przemiany w inną fazę. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza. Tinkalkonit jest produktem dehydratacji boraksu i w wilgotnym środowisku może ponownie absorbować wodę, zmieniając swoją strukturę. Należy go również chronić przed gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy tinkalkonitu, a zwłaszcza pseudomorfozy po boraksie, powinny być przechowywane w stabilnych warunkach. Zaleca się trzymanie ich w zamkniętych, szczelnych pojemnikach lub gablotach, najlepiej z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Chronić przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej