Tiemannite
Wzór chemiczny: Hg²⁺Se²⁻
Tiemannit to rzadki selenek rtęci, tworzący metalicznie lśniące, stalowoszare do czarnych kryształy, ceniony przez kolekcjonerów minerałów systematycznych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarny
- Gęstość
- 8.19
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nieregularny/Nierówny,Muszlowy
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Izometryczny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi tiemannitu są jego wysoka gęstość, metaliczny połysk, stalowoszara do czarnej barwa oraz czarna rysa. Jest minerałem miękkim i kruchym. Występowanie w towarzystwie innych selenków lub minerałów rtęci jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi ciemnymi, metalicznymi minerałami, takimi jak sfaleryt, galena czy akantyt. Od sfalerytu odróżnia go znacznie wyższa gęstość i czarna rysa (rysa sfalerytu jest jasna). Galena ma doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, której tiemannit nie posiada. Akantyt jest zazwyczaj bardziej plastyczny i ma niższą twardość. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, najczęściej tworząc kryształy o pokroju czworościanu (tetraedru). Kryształy mogą być zniekształcone lub tworzyć nieregularne skupienia i masywne agregaty. Rzadziej spotykany jest w formie skupień ziarnistych lub nalotów.
Środowisko występowania
## Geneza Tiemannit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, tworzącym się w warunkach niskich temperatur. Powstaje w żyłach kruszcowych, zwykle w asocjacji z kalcytem i innymi minerałami selenu. Jego obecność jest wskaźnikiem środowiska bogatego w selen i rtęć, a ubogiego w siarkę. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi selenkami, takimi jak klausthalit, umangit, klockmannit i berzelianit. Towarzyszą mu również baryt, kalcyt, a czasami rtęć rodzima. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tiemannitu na świecie to historyczna lokalizacja typowa w Clausthal-Zellerfeld w górach Harzu (Niemcy). Znaczące okazy pochodzą również z Marysvale w stanie Utah (USA), skąd znane są dobrze wykształcone kryształy. Inne znane lokalizacje to m.in. kopalnia Tlalpujahua w Meksyku oraz niektóre złoża w Boliwii i Argentynie.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o silnym, metalicznym połysku. Wysoko oceniane są również bogate agregaty krystaliczne oraz asocjacje z innymi rzadkimi selenkami. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla tego minerału uchodzą dwie lokalizacje: historyczne stanowisko w Clausthal-Zellerfeld w Niemczech, skąd pochodzą klasyczne okazy, oraz złoża w rejonie Marysvale w Utah, USA, które dostarczyły jednych z najostrzejszych i największych kryształów tiemannitu.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy tiemannitu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na zawartość rtęci, należy unikać metod czyszczenia na mokro, które mogłyby prowadzić do uwolnienia toksycznych związków. Wszelkie czynności należy wykonywać w rękawiczkach. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych chemikaliów. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wysokiej temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na wilgoć. Ze względu na toksyczność, należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. ## Przechowywanie Okazy tiemannitu powinny być przechowywane w zamkniętych, szczelnych pojemnikach lub pudełkach klaserowych, z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec reakcji chemicznej. Przechowywać w miejscu suchym, niedostępnym dla dzieci i zwierząt. Po każdym kontakcie z minerałem należy dokładnie umyć ręce.