Tibiscumite

Wzór chemiczny: (Ca,Na,K)<sub>0.7</sub>(Al,Fe,Mg)<sub>2</sub>(Si,Al)<sub>4</sub>O<sub>10</sub>(OH)<sub>2</sub>·0.8H<sub>2</sub>O

Tibiscumit to bardzo rzadki minerał z grupy illitu, uwodniony krzemian glinu, wapnia, sodu i potasu, odkryty w Rumunii.

## Charakterystyka Tibiscumit jest uwodnionym glinokrzemianem należącym do grupy illitu, blisko spokrewnionym z bramallitem. Występuje w postaci niezwykle drobnoziarnistych, ziemistych lub zwartych agregatów. Poszczególne kryształy są mikroskopijnej wielkości i mają formę bardzo małych, heksagonalnych płytek, widocznych jedynie pod skaningowym mikroskopem elektronowym (SEM). Ze względu na swoją naturę, makroskopowo nie tworzy widocznych kryształów i najczęściej przypomina wyglądem glinę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 2. Ma matowy lub ziemisty połysk i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona wynosi 2.75 g/cm³. ## Barwy i odmiany Tibiscumit obserwuje się w kolorze białym. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od starożytnej rzymskiej nazwy rzeki Timiș w Rumunii - "Tibiscum". Został on opisany po raz pierwszy przez I. Mârza, V. Ghergari i L. Ionescu w 1995 roku, a zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w tym samym roku (IMA1995-010). Okaz typowy pochodzi z kamieniołomu Tincova w Rumunii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, tibiscumit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
~2
Połysk
Matowy
Rysa
Biała
Gęstość
2.75
Łupliwość
Doskonała {001}
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tibiscumitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) oraz analiza chemiczna (np. EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich i terenowych jest nierozpoznawalny. Makroskopowo przedstawia się jako biały, ziemisty lub gliniasty nalot. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi minerałami ilastymi, takimi jak kaolinit, illit, montmorylonit czy halloysyt. Odróżnienie od tych pospolitych minerałów wymaga specjalistycznej analizy instrumentalnej. ## Formy kryształów Kryształy mają postać mikroskopijnych, pseudoheksagonalnych płytek o wielkości do 5 mikrometrów. Tworzą one rozetkowe lub sferulityczne agregaty, a także powłoki i masy ziemiste.

Środowisko występowania

## Geneza Tibiscumit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur. W lokalizacji typowej (Tincova, Rumunia) powstał w wyniku przeobrażenia plagioklazów (oligoklazu) w obrębie pegmatytów granitowych. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej współwystępuje z kwarcem, albitem, mikroklinem, muskowitem, biotytem, chlorytem, kalcytem, laumontytem i stilbitem-(Ca). ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i zweryfikowaną lokalizacją występowania tibiscumitu na świecie jest kamieniołom Tincova, w dolinie potoku o tej samej nazwie, w górach Poiana Ruscă (okręg Caraș-Severin, Rumunia).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu tibiscumitu zależy wyłącznie od jego potwierdzenia analitycznego i bogactwa występowania na skale macierzystej (matriksie). Ponieważ minerał jest mikroskopijny, okazy oceniane są na podstawie estetyki skały towarzyszącej i dokumentacji potwierdzającej jego tożsamość. Nie ma on walorów estetycznych w skali makroskopowej. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Tincova w Rumunii. Każdy okaz pochodzący z tego miejsca jest potencjalnie wartościowy dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów tibiscumitu, będących zazwyczaj mikroskopijnymi agregatami na skale macierzystej, nie należy czyścić mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą zniszczyć delikatne, ziemiste naloty. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i innymi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, podatny na wszelkie uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wibracjami, wstrząsami i ścieraniem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętym, wyściełanym pudełku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Nie należy wystawiać go na bezpośrednie działanie światła słonecznego ani gwałtowne zmiany temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej