Thorneite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>6</sub>(Te<sup>6+</sup><sub>2</sub>O<sub>10</sub>)(CO<sub>3</sub>)Cl<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O)

Thorneit to rzadki minerał z grupy telluranów, węglanów i halogenków, tworzący bezbarwne do białych, tabliczkowe kryształy, odkryty w kopalni Grand Central w Arizonie.

## Charakterystyka Thorneit jest złożonym telluranem ołowiu, węglanem i chlorkiem. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, zwykle nie przekraczających 0.2 mm długości. Kryształy są bezbarwne do białych i tworzą rozetowe lub przypadkowo zorientowane skupienia na powierzchni skały macierzystej. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy thorneitu wykazują połysk określany jako szklisty do perłowego. Są przezroczyste do przeświecających. Twardość minerału nie została dokładnie określona, ale jest on miękki i kruchy. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 6.49 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest bezbarwny do białego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Thorneit został po raz pierwszy opisany w 2012 roku przez Anthony'ego R. Kampfa, Stuarta J. Millsa, Roberta M. Housleya, Joela Brugera i Johna W. Anthoniego. Nazwa minerału honoruje Brenta Thorne'a (ur. 1949), amerykańskiego kolekcjonera mikrominerałów z Prescott w Arizonie, który zebrał i jako pierwszy zwrócił uwagę na materiał, w którym zidentyfikowano nowy minerał. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem IMA2010-031. Okaz typowy jest przechowywany w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej Hrabstwa Los Angeles. ## Zastosowania Thorneit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i mikrominerałach, a także ma znaczenie naukowe.

Właściwości

Połysk
Szklisty do perłowego
Rysa
Biała
Gęstość
6.49
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie thorneitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwe. Identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i analiza chemiczna (EDS/WDS). W kolekcji można go rozpoznać na podstawie etykiety i porównania z fotografiami okazów z lokalizacji typowej. Charakterystyczny jest jego pokrój - bardzo małe, bezbarwne, tabliczkowe kryształy w rozetowych skupieniach. ## Odróżnianie od podobnych Na pierwszy rzut oka może być mylony z wieloma innymi wtórnymi minerałami ołowiu o białej barwie i niewielkich kryształach, takimi jak cerusyt, hydrocerusyt czy inne rzadkie tellurany i siarczany. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej i krystalograficznej, która wykaże jednoczesną obecność ołowiu, telluru, grupy węglanowej i chloru. ## Formy kryształów Thorneit krystalizuje w postaci cienkich, tabliczkowych kryształów o zarysie sześciobocznym lub pseudoheksagonalnym. Kryształy te często łączą się w rozetowe lub promieniste agregaty, a także występują jako przypadkowo zorientowane skupienia na powierzchni skały.

Środowisko występowania

## Geneza Thorneit jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w tellur. W lokalizacji typowej (kopalnia Grand Central) powstał w wyniku utleniania pierwotnych tellurków w obecności minerałów ołowiu i roztworów zawierających jony węglanowe i chlorkowe. Tworzy się w pustkach i na powierzchniach spękań w kwarcowej skale macierzystej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi, wtórnymi minerałami tellurowymi i ołowiowymi. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie takich minerałów jak: backit, cerusyt, chlorargyryt, dugganit, emmonsit, eztalit, galenit, goethyt, hematyt, hydrocerusyt, kwarc, schieffelinit, telluryt i xocomecatlit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania thorneitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Grand Central, znajdująca się w górach Tombstone, w hrabstwie Cochise, w stanie Arizona, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu thorneitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są okazy z licznymi, dobrze uformowanymi, rozetowymi skupieniami bezbarwnych kryształów, wyraźnie odcinającymi się od skały macierzystej. Wielkość kryształów, choć zawsze niewielka, również ma znaczenie - większe i lepiej wykształcone tabliczki podnoszą wartość okazu. Ważna jest także asocjacja z innymi rzadkimi minerałami tellurowymi. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Grand Central w Arizonie, USA. Jest to stanowisko o statusie klasycznym dla wielu rzadkich telluranów, co sprawia, że materiał stamtąd pochodzący jest szczególnie pożądany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy thorneitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza w celu usunięcia kurzu. Ze względu na ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i ich kruchość, odradza się stosowanie jakichkolwiek metod mechanicznych (szczoteczki) lub chemicznych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić lub rozpuścić delikatne kryształy. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami, wibracjami i ścieraniem. Nie należy go podgrzewać ani poddawać czyszczeniu ultradźwiękowemu. ## Przechowywanie Okazy thorneitu, będące zazwyczaj mikrominerałami, powinny być przechowywane w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej