Thorasphite

Wzór chemiczny: Th₄+₂H(As₅+O₄)₂(PO₄)·₆H₂O

Thorasphite to ekstremalnie rzadki, radioaktywny arsenian-fosforan toru, tworzący mikroskopijne, bezbarwne kryształy tabliczkowe.

## Charakterystyka Thorasphite jest uwodnionym arsenianem-fosforanem toru. Występuje w postaci niezwykle małych, tabliczkowych kryształów o wymiarach nieprzekraczających 100 mikrometrów, tworzących agregaty i rozety. Kryształy są bezbarwne i przezroczyste, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, łupliwość czy przełam, nie została określona. Minerał jest silnie radioaktywny z powodu wysokiej zawartości toru. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominującego toru (łac. *thorium*) oraz obecności grup arsenianowej (As) i fosforanowej (P). Został zatwierdzony jako nowy minerał przez IMA w 2023 roku (IMA2023-043).

Właściwości

Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia elektronowa z dyspersją energii (EDS/WDS) do określenia składu chemicznego oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do analizy struktury krystalicznej. Wizualne rozpoznanie jest niemożliwe. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na unikalny skład chemiczny (połączenie toru, arsenu i fosforu), jest łatwy do odróżnienia od innych minerałów na poziomie analitycznym. Występuje w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi, co może pomóc w ukierunkowaniu badań. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie kryształy o pokroju tabliczkowym, często zgrupowane w rozety lub nieregularne agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Thorasphite jest minerałem wtórnym, który powstał w wyniku wietrzenia i przeobrażenia pierwotnych minerałów zawierających tor i arsen w strefie utleniania złoża polimetalicznego. Jego krystalizacja zachodziła w warunkach niskotemperaturowych z roztworów bogatych w arsen, fosfor i tor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w bezpośrednim sąsiedztwie z innymi wtórnymi arsenianami, takimi jak arsenogoyazyt, beudantyt, mimetesyt, agardyt-(Y) oraz z kwarcem. ## Lokalizacje Jedynym znanym miejscem występowania (lokalizacja typowa) jest historyczna kopalnia uranu Schmiedestollen, położona w Wittichen w Schwarzwaldzie, w Badenii-Wirtembergii w Niemczech.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał o znaczeniu wyłącznie naukowym i typowym, wartość kolekcjonerska jest praktycznie zerowa. Okazy są mikroskopijne i nieatrakcyjne wizualnie. Jedyną wartością jest sam fakt posiadania udokumentowanego okazu z lokalizacji typowej, co jest jednak ograniczone do wyspecjalizowanych instytucji badawczych ze względu na radioaktywność i ekstremalną rzadkość.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość, mikroskopijny rozmiar i kruchość, okazy nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. ## Czego unikać Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z chemikaliami, ultradźwiękami oraz zmianami temperatury. Jako minerał silnie radioaktywny, wymaga specjalistycznych środków ostrożności i nie powinien być obsługiwany bez odpowiedniej wiedzy i sprzętu ochronnego. ## Przechowywanie Okazy muszą być przechowywane w specjalistycznych, ołowianych pojemnikach przeznaczonych dla materiałów radioaktywnych, z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie. Przechowywanie wymaga ścisłego przestrzegania przepisów dotyczących materiałów promieniotwórczych.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej