thomasclarkit-(Y)

Wzór chemiczny: NaY(HCO₃)(OH)₃ · 4H₂O

Rzadki uwodniony wodorowęglan sodu i itru, tworzący bezbarwne, pryzmatyczne kryształy, znany tylko z jednej lokalizacji na świecie.

## Charakterystyka Thomasclarkite-(Y) to bardzo rzadki minerał z grupy węglanów, chemicznie klasyfikowany jako uwodniony wodorowęglan sodu i itru. Występuje w postaci dobrze wykształconych, pryzmatycznych kryształów o długości do 2 mm, które mogą być zakończone piramidalnie. Kryształy są zazwyczaj bezbarwne do białych i przezroczyste. Minerał ten jest znajdowany w niewielkich pustkach w skale magmowej. ## Właściwości fizyczne Thomasclarkite-(Y) jest minerałem bardzo miękkim, o twardości 2-3 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Charakteryzuje się szklistym połyskiem i białą rysą. Jest stosunkowo lekki, z gęstością wynoszącą 2.30 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co sprawia, że jest kruchy i podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie są znane jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Thomasclarkite-(Y) został uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Mineralogiczne (IMA) w 1997 roku. Jego nazwa honoruje Thomasa Henry'ego Clarka (1893–1996), kanadyjskiego paleontologa i profesora na Uniwersytecie McGill w Montrealu, w uznaniu jego wkładu w geologię regionu Mont Saint-Hilaire. Przyrostek "-(Y)" wskazuje na dominację itru w składzie chemicznym. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, thomasclarkite-(Y) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma wyłącznie znaczenie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-3
Barwa
Honey-yellow to white
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.30
Łupliwość
Perfect on {010}.
Przełam
Irregular/Uneven
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to forma kryształów (wydłużone pryzmaty), doskonała łupliwość, niska twardość (2-3 w skali Mohsa) oraz szklisty połysk. Reaguje z kwasami, gwałtownie się pieniąc, co jest cechą charakterystyczną węglanów. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia lub dyfrakcja rentgenowska, ze względu na podobieństwo do innych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Thomasclarkite-(Y) może być mylony z innymi bezbarwnymi, pryzmatycznymi minerałami występującymi w tej samej lokalizacji, takimi jak natrolit czy inne węglany. Odróżnienie go "na oko" jest praktycznie niemożliwe. Kluczowe jest badanie składu chemicznego (obecność itru) oraz właściwości fizycznych. W przeciwieństwie do wielu zeolitów, reaguje z kwasem. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy w pokroju listewkowym lub igiełkowym, osiągające do 2 mm długości. Kryształy często występują w formie promienistych lub przypadkowo zorientowanych agregatów w niewielkich druzach i szczelinach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Thomasclarkite-(Y) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnym stadium krystalizacji w pęcherzach i szczelinach w obrębie intruzji alkalicznych, takich jak nefelinowe sjenity. Krystalizuje z roztworów bogatych w sód, itr i węglany w stosunkowo niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów z Mont Saint-Hilaire. Najczęściej współwystępuje z mikroklinem, egirynem, kwarcem, petersenitem-(Ce), remondytem-(Ce) oraz mikkelsenitem-(Y). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania thomasclarkitu-(Y) na świecie jest kamieniołom Poudrette, położony na górze Mont Saint-Hilaire w regionie Montérégie, w prowincji Quebec w Kanadzie. Jest to tak zwana lokalizacja typowa dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, które są wyraźnie odizolowane na matrycy skalnej. Wysoko cenione są bogate skupiska promienistych agregatów. Kontrast z ciemną matrycą (np. egirynem) również podnosi wartość wizualną i kolekcjonerską okazu. Ze względu na mikroskopijne rozmiary, jakość okazu ocenia się pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kamieniołom Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Lokalizacja ta jest znana na całym świecie z występowania setek gatunków minerałów, w tym wielu unikatowych. Okazy thomasclarkitu-(Y) należą do największych rzadkości z tego stanowiska i są poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich oraz mikrominerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić z najwyższą ostrożnością, używając sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. Ze względu na niską twardość, mechaniczne czyszczenie (np. szczoteczką) jest wysoce niewskazane, gdyż może bezpowrotnie uszkodzić lub zniszczyć kryształy. ## Czego unikać Minerał jest bardzo wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego gwałtowny rozkład. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić powierzchnię kryształów. Jest kruchy i wrażliwy na wstrząsy oraz zmiany temperatury. Nie należy wystawiać go na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wibracji i ciepła.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej