Theoparacelsite

Wzór chemiczny: Cu²⁺₃(OH)₂As⁵⁺₂O₇(OH)₂

Teoparacelsyt to rzadki arsenian miedzi, tworzący charakterystyczne, zielone, rozetowe skupienia drobnych, listewkowych kryształów.

## Charakterystyka Teoparacelsyt jest uwodnionym arsenianem miedzi, występującym w formie niewielkich, ale dobrze wykształconych kryształów. Zazwyczaj tworzy wachlarzowate lub rozetowe agregaty, złożone z bardzo drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości. Ze względu na swój skład chemiczny, jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania kruszców miedzi i arsenu. ## Właściwości fizyczne Kryształy teoparacelsytu wykazują szklisty połysk. Są przezroczyste do przeświecających. Minerał ten jest stosunkowo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3. Jest także dość kruchy. ## Barwy i odmiany Teoparacelsyt występuje w różnych odcieniach zieleni, od jasnozielonej, przez szmaragdowozieloną, do ciemnozielonej. Nie wyróżniono jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1985 roku przez Pete'a J. Dunna, Donalda R. Peacora, Willarda L. Robertsa i T. J. Campbella. Jego nazwa nawiązuje do Paracelsusa (Theophrastus von Hohenheim), słynnego lekarza i alchemika z epoki renesansu, który jako pierwszy opisał choroby górników związane z ekspozycją na arsen. Nazwa honoruje także jego wkład w rozwój chemii i medycyny, a przedrostek "theo-" pochodzi od jego imienia Theophrastus.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Dark pistachio green
Połysk: Vitreous - Adamantine
Rysa: Yellowish-green
Gęstość: 0
Łupliwość: on {001}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną teoparacelsytu są jego drobne, listewkowe kryształy zebrane w wachlarzowate lub rozetowe agregaty o intensywnie zielonej barwie. Występuje w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami miedzi i arsenu. ## Odróżnianie od podobnych Teoparacelsyt bywa mylony z innymi zielonymi arsenianami miedzi, takimi jak olivenit, euchroit czy konichalcyt. Od olivenitu odróżnia go jaśniejszy odcień zieleni i inna forma kryształów (olivenit tworzy najczęściej igiełkowe lub pryzmatyczne kryształy). Konichalcyt zazwyczaj występuje w skupieniach kulistych lub nerkowatych o barwie żółtozielonej. Precyzyjna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Minerał tworzy bardzo małe, spłaszczone, listewkowe kryształy, wydłużone wzdłuż jednej osi. Kryształy te niemal zawsze występują w promienistych, wachlarzowatych lub sferycznych agregatach.

Środowisko występowania

## Geneza Teoparacelsyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) złóż kruszców miedzi i arsenu. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków, takich jak chalkopiryt i arsenopiryt, w obecności wody i tlenu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utleniania. Najczęściej spotykany jest w towarzystwie kwarcu, olivenitu, konichalcytu, azurytu, malachitu, tyrolitu, a także tlenków żelaza (goethyt, hematyt). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska teoparacelsytu na świecie to kopalnia Tsumeb w Namibii (lokalizacja typowa) oraz kopalnia Sterling Hill w Ogdensburgu, New Jersey, USA. Znany jest również z niewielkich wystąpień w Grecji (Lavrion) i Niemczech (Schwarzwald).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, rozetowymi lub wachlarzowatymi agregatami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Ważny jest kontrast z matrycą skalną (np. z białym kwarcem) oraz brak uszkodzeń delikatnych kryształów. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, teoparacelsyt jest przede wszystkim obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w mikrominerałach (tzw. micromounting). ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z kopalni Tsumeb w Namibii są uważane za najlepsze na świecie i stanowią wzorzec dla tego minerału. Wysoko cenione są również okazy ze Sterling Hill w USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy teoparacelsytu są bardzo delikatne i kruche. Należy je czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Użycie wody, a zwłaszcza ultradźwięków, jest wysoce niewskazane i może prowadzić do zniszczenia drobnych kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i wstrząsy mechaniczne. Jako arsenian, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy teoparacelsytu powinny być przechowywane w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (tzw. "micromount box"), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie należy wystawiać ich na bezpośrednie działanie światła słonecznego.