Tetrahedrite-(Cd)

Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup><sub>6</sub>(Cu<sup>1+</sup><sub>4</sub>Cd<sup>2+</sup><sub>2</sub>)Sb<sup>3+</sup><sub>4</sub>S<sup>2-</sup><sub>13</sub>

Tetraedryt-(Cd) to rzadki minerał z grupy tetraedrytu, będący kadmowym analogiem tetraedrytu, spotykany w formie drobnych, metalicznie lśniących ziaren.

## Charakterystyka Tetraedryt-(Cd) jest bardzo rzadkim minerałem z grupy siarczków, należącym do szerszej grupy tetraedrytu. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez IMA w 2019 roku. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 100 mikrometrów. Jego wygląd jest typowy dla kruszców - ma metaliczny połysk i stalowoszary do czarnego kolor. ## Właściwości fizyczne Ze względu na niewielkie rozmiary ziaren, większość właściwości fizycznych jest trudna do precyzyjnego zmierzenia. Minerał jest nieprzezroczysty, o silnym metalicznym połysku. Twardość szacuje się na około 3-4 w skali Mohsa, co jest typowe dla minerałów z grupy tetraedrytu. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 5.11 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ma stalowoszarą do czarnej barwę. W świetle odbitym pod mikroskopem jego barwa jest szara. Nie wyróżnia się odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "Tetraedryt-(Cd)" nawiązuje do jego strukturalnego związku z tetraedrytem oraz dominacji kadmu (Cd) w określonej pozycji w strukturze krystalicznej. Został odkryty w kopalni uranu "Zapadnoje" w rejonie Krasnokamieńska (Kraj Zabajkalski, Rosja). Opisany przez zespół mineralogów pod kierownictwem Igora V. Pekova i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2019 roku (IMA 2019-051). ## Zastosowania Tetraedryt-(Cd) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Ma on wyłącznie znaczenie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
5.11
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tetraedrytu-(Cd) jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy chemicznej z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia dominacji kadmu nad cynkiem, żelazem i innymi metalami w strukturze. Wizualnie jest nie do odróżnienia od innych minerałów z grupy tetraedrytu i wielu innych siarczków. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z tetraedrytem-(Zn), tetraedrytem-(Fe), tenantytem, sfalerytem, galeną i wieloma innymi szarymi, metalicznymi siarczkami. Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Obserwowany był jedynie w formie nieregularnych, anhedralnych ziaren wrosłych w inne minerały. Nie zaobserwowano wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Tetraedryt-(Cd) powstaje w warunkach hydrotermalnych. Na typowej lokalizacji (kopalnia Zapadnoje, Rosja) został znaleziony w żyłach kalcytowo-fluorytowych przecinających skały wulkaniczne (trachidakity). Jego powstanie jest związane z niskotemperaturowymi procesami hydrotermalnymi, które umożliwiły koncentrację kadmu. ## Asocjacje mineralne Na typowej lokalizacji współwystępuje z kalcytem, fluorytem, a także z greenockitem i hawleyitem (innymi siarczkami kadmu), co wskazuje na środowisko bogate w ten pierwiastek. Towarzyszą mu również inne siarczki, takie jak piryt czy chalkopiryt. ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i opisaną lokalizacją występowania tetraedrytu-(Cd) na świecie jest kopalnia uranu "Zapadnoje" (Западное) w pobliżu miasta Krasnokamieńsk, w Kraju Zabajkalskim w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z tetraedrytem-(Cd) zależy wyłącznie od potwierdzenia jego tożsamości za pomocą analizy chemicznej. Ponieważ minerał jest mikroskopijny, okazy nie mają wartości estetycznej w tradycyjnym sensie. Najcenniejsze są próbki, w których ziarna tetraedrytu-(Cd) są stosunkowo "duże" (kilkadziesiąt mikrometrów) i dobrze widoczne w asocjacji z innymi minerałami, a sam okaz pochodzi z typowej lokalizacji i posiada dokumentację analityczną. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa - kopalnia Zapadnoje w Rosji. Dostępność materiału jest ekstremalnie ograniczona i trafia on głównie do instytucji naukowych oraz bardzo wyspecjalizowanych kolekcjonerów "mikrominerałów" i rzadkich gatunków.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z tetraedrytem-(Cd) są zazwyczaj mikroskopijne i występują w litej skale. Nie wymagają i nie powinny być czyszczone w sposób mechaniczny ani chemiczny. Jakakolwiek próba czyszczenia może zniszczyć delikatne ziarna minerału. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków, zmian temperatury oraz ścierania powierzchni okazu. Minerał jest potencjalnie wrażliwy na utlenianie w wilgotnym środowisku. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętym pudełku kolekcjonerskim, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na mikroskopowy charakter, okazy często wymagają przechowywania w specjalnych pojemnikach z opisem i oznaczeniem lokalizacji ziaren.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej