Tetraferroplatinum

Wzór chemiczny: PtFe

Tetragonalny naturalny stop platyny i żelaza, występujący w postaci metalicznych ziaren w skałach ultramaficznych.

## Charakterystyka Tetraferroplatyna jest minerałem z grupy platyny, będącym naturalnym stopem platyny i żelaza. Tworzy metaliczne, nieprzezroczyste ziarna i grudki o barwie od stalowoszarej do czarnej. Rzadko obserwuje się drobne, niedoskonale wykształcone kryształy o zniekształconym wyglądzie sześcianu lub ośmiościanu. Zazwyczaj występuje w postaci nieregularnych wrostków w innych minerałach, zwłaszcza w chromicie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się silnym metalicznym połyskiem i jest nieprzezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 4 do 5, co oznacza, że jest twardszy od czystej platyny. Jest to minerał bardzo gęsty, a jego gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi około 15,1 g/cm³. Jest kowalny i ciągliwy. ## Barwy i odmiany Barwa tetraferroplatyny jest jednolita i waha się od stalowoszarej do czarnej, w zależności od stanu powierzchni. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został formalnie opisany i nazwany w 1975 roku przez Louisa J. Cabri i C. E. Feathera. Nazwa "tetraferroplatyna" nawiązuje do jego tetragonalnego układu krystalograficznego ("tetra") oraz składu chemicznego - żelaza ("ferro") i platyny. ## Zastosowania Tetraferroplatyna, jako składnik rud platynowych, jest eksploatowana razem z innymi minerałami platynonośnymi. Ma znaczenie głównie naukowe oraz kolekcjonerskie, będąc przedmiotem zainteresowania specjalistycznych kolekcjonerów minerałów z grupy platyny.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
15.13
Łupliwość
Indistinct on {001} and {011}
Przełam
Hackly
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest bardzo wysoka gęstość, którą można wyczuć nawet przy niewielkich okazach. Inne cechy to metaliczny połysk, stalowoszara lub czarna barwa, czarna rysa oraz kowalność. Występowanie w towarzystwie chromitu i innych minerałów skał ultramaficznych jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Identyfikacja tetraferroplatyny i odróżnienie jej od innych platynoidów o podobnym wyglądzie (np. regularnej isoferroplatyny) jest niemożliwe bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza w mikroobszarze (EDS/WDS). Od magnetytu odróżnia ją brak magnetyzmu, a od chromitu niższa twardość i czarna rysa (rysa chromitu jest brązowa). ## Formy kryształów Kryształy są bardzo rzadkie i zwykle małe (poniżej 1 mm), przyjmując formy zniekształconych sześcianów i ośmiościanów. Najczęściej spotykana jest w formie nieregularnych ziaren, grudek, samorodków lub wrostków w innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Tetraferroplatyna jest minerałem magmowym, krystalizującym w wysokich temperaturach w obrębie skał ultramaficznych i maficznych, takich jak dunity, perydotyty i piroksenity. Jest szczególnie charakterystyczna dla warstwowych intruzji, gdzie koncentruje się w horyzontach bogatych w chromit (chromitytach). ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami z grupy platyny (PGM), takimi jak isoferroplatyna, braggit, kuperyt, a także z chromitem, magnetytem, minerałami z grupy oliwinu i piroksenu. ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk na świecie należą złoża w kompleksie Bushveld w RPA (m.in. w rejonie Mooihoek i Onverwacht, które są lokalizacjami typowymi), w masywach ultramaficznych Uralu w Rosji (rejon Niżnego Tagiłu), w kompleksie Tulameen w Kolumbii Brytyjskiej (Kanada) oraz w Freetown w Sierra Leone.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej wartościowe dla kolekcjonerów są okazy z widocznymi, chociażby niedoskonale wykształconymi, kryształami. Wysoko cenione są również bogate nagromadzenia ziaren tetraferroplatyny na matrycy skalnej lub w wypolerowanych próbkach rudy (szlify nabyte). Wielkość ziaren i samorodków jest istotnym czynnikiem wpływającym na wartość. Pochodzenie z klasycznej, historycznej lokalizacji, jak Ural, również podnosi atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z historycznych złóż na Uralu w Rosji oraz z kompleksu Bushveld w RPA są uważane za klasyczne i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach z grupy platyny.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy tetraferroplatyny są stabilne i nie wymagają skomplikowanej pielęgnacji. Do usuwania kurzu i drobnych zanieczyszczeń wystarczy miękki pędzelek. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej. Czyszczenie w myjce ultradźwiękowej jest generalnie bezpieczne, ale należy zachować ostrożność w przypadku okazów na delikatnej matrycy. ## Czego unikać Minerał jest stosunkowo miękki, dlatego należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami, które mogą go zarysować. Mimo dużej odporności chemicznej, należy unikać kontaktu z silnymi kwasami. Należy również unikać upadków i uderzeń, które mogą uszkodzić okaz. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby zapobiec zarysowaniom. Etykieta z lokalizacją i nazwą minerału powinna być trwale przypisana do okazu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej