Teschemacherite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)HCO<sub>3</sub>

Teschemacheryt to rzadki, organiczny wodorowęglan amonu, tworzący bezbarwne lub żółtawe, nietrwałe kryształy, najczęściej spotykane w guanie.

## Charakterystyka Teschemacheryt jest minerałem z grupy węglanów, a konkretnie wodorowęglanem amonu. Występuje w postaci dobrze wykształconych, pryzmatycznych lub tabliczkowych kryształów, które mogą osiągać kilka centymetrów długości. Często tworzy skupienia ziarniste, stalaktytowe lub naskorupienia. Jest minerałem bardzo nietrwałym, wrażliwym na zmiany temperatury i wilgotności. Czyste okazy są bezbarwne i przezroczyste, jednak zanieczyszczenia mogą nadawać mu odcienie żółtawe, szarawe lub brązowawe. ## Właściwości fizyczne Teschemacheryt jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość jest niska, wynosi około 1.5 g/cm³. Charakterystyczną cechą jest silny zapach amoniaku, który uwalnia się zwłaszcza pod wpływem wilgoci lub podgrzewania. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj bezbarwny, biały, szarawy lub żółtawy. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od nazwiska Fredericka Edwarda Teschemachera (1791-1863), brytyjskiego chemika i mineraloga, który jako pierwszy przeanalizował ten minerał w 1846 roku. Okazy pochodziły z wyspy Saldanha Bay w Afryce Południowej. ## Zastosowania Teschemacheryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie przedmiotem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich lub organicznych minerałach.

Właściwości

Twardość Mohsa
1.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
1.5
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną teschemacherytu jest jego bardzo niska twardość (1.5 w skali Mohsa) oraz silny, charakterystyczny zapach amoniaku, który nasila się po lekkim podgrzaniu lub w kontakcie z wilgocią. Minerał ten jest również rozpuszczalny w wodzie. Jego występowanie w specyficznym środowisku (złoża guana) jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Teschemacheryt można pomylić z innymi nietrwałymi minerałami organicznymi lub solami amonowymi, takimi jak salamoniak (chlorek amonu). Salamoniak krystalizuje jednak w układzie regularnym i nie ma tak intensywnego zapachu amoniaku w suchych warunkach. Inne węglany i siarczany występujące w jaskiniach (np. gips) są znacznie twardsze i nie wydzielają zapachu amoniaku. ## Formy kryształów Kryształy teschemacherytu są zazwyczaj pryzmatyczne, często wydłużone, o przekroju zbliżonym do kwadratu lub prostokąta. Występuje również w formie skupień ziarnistych, stalaktytów, a także jako sypkie masy lub naskorupienia na innych materiałach.

Środowisko występowania

## Geneza Teschemacheryt jest minerałem pochodzenia organicznego. Powstaje w wyniku rozkładu materii organicznej bogatej w azot, głównie odchodów ptaków (guano) lub nietoperzy, w warunkach niskiej wilgotności i temperatury. Jest produktem reakcji amoniaku z dwutlenkiem węgla i wodą. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami powstającymi w złożach guana, takimi jak struwit, newberyit, fosfammit, a także z gipsem i kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego rzadkiego minerału znajdują się w miejscach akumulacji guana. Został odkryty na wyspie Saldanha Bay w RPA. Znany jest również z Wysp CzinCza (Islas Chincha) w Peru, jaskini Guido w Sardynii (Włochy) oraz z kilku jaskiń w Australii Południowej.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ze względu na rzadkość i nietrwałość, najbardziej cenione są dobrze wykształcone, ostro zakończone i przezroczyste kryształy. Ważny jest rozmiar kryształów oraz brak uszkodzeń mechanicznych. Okazy na matrycy skalnej lub w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami z grupy guana są szczególnie pożądane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów. Kolor nie jest kluczowym kryterium, choć bezbarwne, czyste kryształy są wyżej oceniane. ## Popularne stanowiska Historycznie najważniejsze były okazy z Wysp CzinCza w Peru, które dostarczyły dużych kryształów. Obecnie na rynku kolekcjonerskim rzadko pojawiają się nowe znaleziska.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów teschemacherytu absolutnie nie należy czyścić na mokro. Jakikolwiek kontakt z wodą lub nawet wilgotnym powietrzem prowadzi do jego szybkiego rozkładu i zniszczenia. Czyszczenie mechaniczne jest również niewskazane z powodu ekstremalnej miękkości. ## Czego unikać Należy unikać wody, wilgoci, wysokiej temperatury oraz bezpośredniego światła słonecznego. Minerał jest niestabilny w warunkach pokojowych - w temperaturze powyżej 30°C zaczyna się rozkładać, uwalniając amoniak, dwutlenek węgla i wodę. Nawet wdychanie oparów amoniaku może być szkodliwe. ## Przechowywanie Jedyne bezpieczne metody przechowywania to hermetycznie zamknięte pojemniki, najlepiej z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Pojemnik powinien być przechowywany w chłodnym, ciemnym i suchym miejscu. Ze względu na jego nietrwałość, nie nadaje się do ekspozycji w warunkach otwartych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej