Tertschite

Wzór chemiczny: Ca<sub>4</sub>B<sub>10</sub>O<sub>19</sub>·20H<sub>2</sub>O

Tertschyt to bardzo rzadki, uwodniony boran wapnia, tworzący bezbarwne lub białe, igiełkowe kryształy i agregaty.

## Charakterystyka Tertschyt jest minerałem z grupy boranów, chemicznie uwodnionym boranem wapnia. Występuje niezwykle rzadko, tworząc drobne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, które często układają się w promieniste lub splątane agregaty. Poszczególne kryształy są zazwyczaj bezbarwne lub białe i mogą osiągać do 2 mm długości. ## Właściwości fizyczne Kryształy tertschytu charakteryzują się szklistym połyskiem. Są przezroczyste do przeświecających. Minerał ten jest stosunkowo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest również dość lekki, z gęstością zbliżoną do 1.89 g/cm³. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1953 roku przez Heinza Meixnera. Nazwa została nadana na cześć Franza Tertsch’a (1884–1960), austriackiego mineraloga i krystalografa, profesora mineralogii na Uniwersytecie Wiedeńskim. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, tertschyt nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
1.89
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Tertschyt jest trudny do zidentyfikowania wizualnie bez specjalistycznego sprzętu. Rozpoznaje się go po formie występowania - w postaci drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów tworzących promieniste agregaty. Charakterystyczne jest też jego występowanie w specyficznym środowisku geologicznym, w asocjacji z innymi boranami. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rzadkimi, białymi boranami o igiełkowym pokroju, takimi jak gowerit czy uleksyt. Uleksyt często wykazuje charakterystyczny efekt światłowodowy (tzw. kamień telewizyjny), którego brak u tertschytu. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub analiza chemiczna. ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone w formie igiełek lub listewek, często spłaszczone. Zazwyczaj występują w postaci promienistych lub bezładnie splątanych skupień i agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Tertschyt jest minerałem pochodzenia osadowego. Powstaje w basenach ewaporatowych (słonych jeziorach) w klimacie suchym i gorącym, w wyniku wytrącania się z roztworów bogatych w bor i wapń. Jest produktem późnego etapu ewaporacji. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami boranowymi, takimi jak kolemanit, hydroboracyt, goweryt, uleksyt, a także z gipsem i kalcytem. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone i najważniejsze miejsce występowania tertschytu na świecie to złoża boranów w rejonie Bigadiç, w prowincji Balıkesir w Turcji. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest wielkość i jakość utworzonych agregatów. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnymi, promienistymi skupieniami igiełkowych kryształów, kontrastujące z matrycą skalną. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy są zazwyczaj niewielkie (tzw. mikrominerały). ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów tertschytu jest rejon Bigadiç w Turcji. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tamtejszych kopalni boranów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na rozpuszczalność w wodzie, należy unikać kontaktu z nią oraz z innymi płynami. Czyszczenie na mokro jest absolutnie niewskazane. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, które mogą uszkodzić lub rozpuścić minerał. Jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. Ze względu na niską twardość jest bardzo podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy tertschytu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Należy unikać przechowywania w miejscach o zmiennej wilgotności powietrza.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej