Tengchongite

Wzór chemiczny: Ca(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>6</sub>(Mo<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>OH)<sub>2</sub>O<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub>·9H<sub>2</sub>O

Tengchongit to bardzo rzadki, jaskrawożółty minerał uranylu i molibdenu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o silnej radioaktywności.

## Charakterystyka Tengchongit jest uwodnionym molibdenianem uranylu i wapnia. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Kryształy te często tworzą rozetkowe lub promieniste agregaty, a także cienkie naloty i powłoki na powierzchni skał. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jaskrawożółta lub kanarkowo-żółta barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy tengchongitu wykazują szklisty lub lekko perłowy połysk, zwłaszcza na powierzchniach łupliwości. Jest minerałem miękkim, o twardości około 2 w skali Mohsa. Ze względu na obecność uranu jest silnie radioaktywny. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny i występuje wyłącznie w odcieniach jaskrawej żółci. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa tengchongitu pochodzi od miejsca jego odkrycia - wulkanicznego pola geotermalnego Rehai w powiecie Tengchong (prefektura Baoshan, prowincja Junnan, Chiny). Został opisany i zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1984 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i silną radioaktywność, tengchongit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
4.23
Łupliwość
Doskonała wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszymi cechami diagnostycznymi tengchongitu są jego jaskrawożółta barwa, charakterystyczna forma drobnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetkowe agregaty oraz bardzo silna radioaktywność, łatwo wykrywalna za pomocą licznika Geigera. Występuje w specyficznym środowisku wtórnych stref utleniania złóż uranu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak uranofan, karnotyt czy tyujamunit. Odróżnienie wymaga specjalistycznych badań, najczęściej analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD), ponieważ wizualne cechy bywają bardzo podobne. Tengchongit wyróżnia się unikalnym składem chemicznym, zawierającym jednocześnie wapń, uran i molibden. ## Formy kryształów Tengchongit krystalizuje w formie bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów o zarysie prostokątnym lub listewkowym. Kryształy te niemal zawsze występują w postaci promienistych lub rozetkowych skupień i agregatów. Rzadziej tworzą cienkie, kruche naloty na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Tengchongit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w molibden na pierwotne minerały uranowe. Jego powstanie jest związane z działalnością hydrotermalną w obszarach wulkanicznych, jak w przypadku lokalizacji typowej. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (Rehai, Chiny) współwystępuje z uranofanem, kalcytem i kwarcem. W innych lokalizacjach może towarzyszyć innym wtórnym minerałom uranu i molibdenu. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki. Poza lokalizacją typową w Tengchong w Chinach, jego występowanie potwierdzono jedynie w kilku miejscach na świecie. Najważniejsze z nich to złoże uranu w Rabejac w departamencie Hérault (Oksytania, Francja) oraz w kopalni uranu Krunkelbach (Menzenschwand) w Schwarzwaldzie (Badenia-Wirtembergia, Niemcy).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest jakość i bogactwo wykształconych kryształów. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnymi, dobrze uformowanymi, rozetkowymi agregatami krystalicznymi o intensywnej, jaskrawożółtej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy są zazwyczaj oceniane pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Tengchong w Chinach. Okazy z francuskiego złoża Rabejac oraz niemieckiej kopalni Krunkelbach są również cenione przez specjalistów, często oferując nieco inne asocjacje mineralne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów tengchongitu zasadniczo się nie czyści ze względu na ich delikatność i radioaktywność. Jakakolwiek interwencja mechaniczna (np. szczoteczka) lub chemiczna grozi zniszczeniem kruchych kryształów. W razie absolutnej konieczności można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości do usunięcia luźnych cząstek kurzu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Jako minerał wtórny, może ulegać dehydratacji w zbyt suchym środowisku, co prowadzi do jego rozpadu. Należy go chronić przed bezpośrednim światłem słonecznym, które może wpłynąć na jego stabilność. Największym zagrożeniem jest jego radioaktywność - należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, wdychania pyłu i przechowywania w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy tengchongitu muszą być przechowywane w specjalistycznych, szczelnych i ołowianych pojemnikach przeznaczonych dla minerałów radioaktywnych. Pojemnik powinien być wyraźnie oznakowany międzynarodowym symbolem radioaktywności. Przechowywać należy w suchym, chłodnym i dobrze wentylowanym pomieszczeniu, z dala od materiałów łatwalnych i przestrzeni życiowej.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej