Tegengrenite

Wzór chemiczny: (Mn³⁺₀.₅Sb⁵⁺₀.₅)Mg₂O₄

Tegengrenit to bardzo rzadki minerał z grupy spineli, będący tlenkiem magnezu, manganu i antymonu, znajdowany w złożach skarnowych.

## Charakterystyka Tegengrenit jest niezwykle rzadkim minerałem należącym do grupy spineli. Występuje w postaci niewielkich, ośmiościennych kryształów, zazwyczaj o rozmiarach nieprzekraczających 0.3 mm. Kryształy te są najczęściej wrośnięte w kalcyt. Ze względu na swój rozmiar i rzadkość, jego cechy wizualne są trudne do oceny bez użycia specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 6.5 w skali Mohsa. Ma metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Tegengrenit ma czarną barwę. Nie są znane żadne jego odmiany. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Långban w gminie Filipstad (Värmland, Szwecja), która jest jego lokalizacją typową. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1993 roku. Nazwa upamiętnia Felixa Tegengrena (1884–1980), fińsko-szwedzkiego geologa, który wniósł znaczący wkład w badania geologii złóż rud, w tym rejonu Långban.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6.5
Barwa: Deep ruby red
Połysk: Subadamantine
Rysa: Black
Gęstość: 0
Łupliwość: None
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tegengrenitu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu określenia składu chemicznego oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do potwierdzenia struktury krystalicznej. W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na etykiecie z renomowanego źródła i znajomości lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Wizualnie jest nie do odróżnienia od innych czarnych, metalicznych minerałów z grupy spineli występujących w Långban, takich jak magnetyt, franklinit czy jakobsyt. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznej analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tegengrenit tworzy drobne, dobrze wykształcone kryształy o pokroju ośmiościanu (oktaedrycznym), co jest typowe dla minerałów z grupy spineli.

Środowisko występowania

## Geneza Tegengrenit powstaje w skałach metamorficznych - skarnach, które uformowały się w wyniku metamorfizmu regionalnego zmineralizowanych złóż żelaza i manganu. Występuje w żyłach kalcytu przecinających dolomit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kalcytem, katoptritem, magnetytem, humitem i innymi rzadkimi minerałami typowymi dla złoża Långban. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tegengrenitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - historyczna kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach systematycznych lub pochodzących z Långban, głównym kryterium wartości jest pewność identyfikacji okazu. Liczy się również wielkość i jakość wykształcenia mikrokryształów, a także obecność interesujących minerałów towarzyszących. Każdy potwierdzony okaz jest cennym nabytkiem. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i cenione okazy pochodzą wyłącznie z kopalni Långban w Szwecji. Jest to jedna z najbardziej znanych na świecie klasycznych lokalizacji mineralogicznych, słynąca z występowania wielu rzadkich i unikatowych gatunków minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, mechaniczne czyszczenie nie jest zalecane. Okazy są zazwyczaj stabilne w matrycy skalnej (kalcycie) i nie wymagają specjalnych zabiegów. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami, które mogą reagować z otaczającym kalcytem. Należy również chronić okazy przed ultradźwiękami i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy tegengrenitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na mały rozmiar kryształów, łatwo je zgubić.