Tazzoliite

Wzór chemiczny: Ba<sub>2</sub>CaSr<sub>0.5</sub>Na<sub>0.5</sub>Ti<sup>4+</sup><sub>2</sub>Nb<sup>5+</sup><sub>3</sub>SiO<sub>17</sub>[PO<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>]<sub>0.5</sub>

Tazzoliit to niezwykle rzadki minerał z grupy crichtonitu, wyróżniający się złożonym składem chemicznym zawierającym bar, tytan i niob.

## Charakterystyka Tazzoliit jest minerałem o czarnej barwie i metalicznym połysku. Występuje w formie bardzo małych, tabliczkowych kryształów o heksagonalnym zarysie, nieprzekraczających 0.2 mm. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jego pełna charakterystyka wizualna jest ograniczona do obserwacji pod mikroskopem. ## Właściwości fizyczne Kryształy tazzoliitu wykazują metaliczny połysk. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkiej ilości dostępnego materiału, jednak gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 5.42 g/cm³. Minerał jest kruchy. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje włoskiego krystalografa i mineraloga, profesora Paolo Tazzoliego (ur. 1941) z Uniwersytetu w Pawii, w uznaniu jego wkładu w badania minerałów z grupy crichtonitu. Tazzoliit został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2011 roku (numer IMA2011-067). Został opisany przez zespół badaczy pod kierownictwem Franka C. Hawthorne'a. ## Zastosowania Tazzoliit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako unikatowy i złożony członek grupy crichtonitu.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
5.42
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tazzoliitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia elektronowa (EDS/WDS) w celu określenia składu chemicznego oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do potwierdzenia struktury krystalicznej. Wizualne rozpoznanie w terenie lub nawet w kolekcji jest niemożliwe. Charakterystyczny jest jego skomplikowany skład chemiczny, bogaty w bar, tytan i niob. ## Odróżnianie od podobnych Tazzoliit jest wizualnie nieodróżnialny od innych czarnych, metalicznych minerałów z grupy crichtonitu, takich jak sam crichtonit, senaite, landauite czy loveringite. Pewne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej, która wykaże unikalną dla tazzoliitu dominację baru i niobu w określonych pozycjach strukturalnych. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym (heksagonalnym) zarysie. Kryształy występują jako pojedyncze, rozproszone blaszki na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Tazzoliit powstaje w wyniku procesów metasomatycznych w obrębie marmurów kalcytowych. W lokalizacji typowej (Buca della Vena) jest produktem hydrotermalnych przemian zachodzących w strefie kontaktu między marmurami a żyłami zawierającymi hematyt i siarczki. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej tazzoliit współwystępuje z kalcytem, barytem, hematytem, piemontytem, senaitem, rutiłem, anatazem, brookitem oraz pirofanitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tazzoliitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Buca della Vena, położona w gminie Stazzema, w Alpach Apuańskich, w prowincji Lukka, w Toskanii we Włoszech. Jest to historyczna kopalnia rud żelaza i barytu.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, wartość kolekcjonerska tazzoliitu zależy przede wszystkim od potwierdzenia jego tożsamości za pomocą analizy. Najbardziej pożądane są okazy, na których kryształy, mimo mikroskopijnych rozmiarów, są dobrze wykształcone, mają wyraźny heksagonalny zarys i metaliczny połysk. Kontrast z jasną matrycą (np. białym kalcytem) również podnosi estetykę okazu. Obecność minerałów towarzyszących może dodatkowo zwiększyć jego wartość naukową i kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów tazzoliitu jest kopalnia Buca della Vena we Włoszech. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie rzadki i poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów mikrominerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijne rozmiary i kruchość kryształów osadzonych na matrycy skalnej, mechaniczne czyszczenie jest niewskazane i może prowadzić do zniszczenia okazu. Dopuszczalne jest jedynie ostrożne usunięcie kurzu za pomocą sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami oraz myjkami ultradźwiękowymi. Okazy należy chronić przed wstrząsami, zarysowaniem i gwałtownymi zmianami temperatury. Przechowywanie w wilgotnym środowisku jest niewskazane. ## Przechowywanie Okazy tazzoliitu, jako mikrominerały, powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Zaleca się przechowywanie w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej