Tatarinovite

Wzór chemiczny: Ca₃Al(S⁶⁺O₄)[B(OH)₄](OH)₆·₁₂H₂O

Tatarinowit to bardzo rzadki minerał z grupy ettringitu, uwodniony siarczan i boran wapnia oraz glinu, odkryty w Rosji.

## Charakterystyka Tatarinowit jest minerałem z grupy ettringitu, występującym w formie heksagonalnych, pryzmatycznych kryształów o długości do 0,5 mm. Tworzy bezbarwne, przezroczyste igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste agregaty lub tworzące szczotki krystaliczne na powierzchni skały macierzystej. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jego cechy wizualne są trudne do oceny bez użycia powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy tatarinowitu wykazują szklisty połysk. Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2. Jest również bardzo kruchy. Gęstość obliczona wynosi 1,83 g/cm³. ## Barwy i odmiany Tatarinowit jest bezbarwny. Nie są znane jego barwne odmiany. ## Historia i nazwa Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2016 roku (IMA2016-056). Jego nazwa honoruje rosyjskiego mineraloga i geologa Pawła Michajłowicza Tatarinowa (1895–1976), który wniósł znaczący wkład w badania geologii złóż rud. Został odkryty w kopalni niklu, miedzi i żelaza w Norylsku na Syberii. ## Zastosowania Tatarinowit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest obiektem zainteresowania wyłącznie kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Colorless
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 1.79
Łupliwość: on (100)
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tatarinowitu opiera się głównie na jego wyglądzie - tworzy on drobne, bezbarwne, igiełkowe kryształy w promienistych skupieniach. Kluczowe jest powiązanie z lokalizacją (okolice Norylska) i współwystępującymi minerałami. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub dyfrakcja rentgenowska. ## Odróżnianie od podobnych Tatarinowit może być mylony z innymi minerałami z grupy ettringitu, takimi jak sam ettringit czy sturmanit, które tworzą podobne w formie kryształy. Odróżnienie "w ręku" jest praktycznie niemożliwe bez znajomości asocjacji mineralnej i potwierdzenia analitycznego. Różni się od nich składem chemicznym (obecność boru). ## Formy kryształów Tatarinowit krystalizuje w formie wydłużonych, heksagonalnych pryzmatów, zakończonych pinakoidem. Kryształy są bardzo małe, zwykle nie przekraczają 0,5 mm długości i tworzą promieniste lub chaotyczne agregaty oraz szczotki krystaliczne.

Środowisko występowania

## Geneza Tatarinowit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż siarczkowych. W miejscu typowym (Norylsk) powstał w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur, oddziałujących na bazaltowe skały wulkaniczne zawierające siarczki miedzi, niklu i żelaza. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie ettringitu, gipsu, anhydrytu, kalcytu, thaumasytu, celestynu, barytu, goethytu oraz minerałów z grupy serpentynu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tatarinowitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Majak w rejonie Tałnach, w obrębie intruzji Norylsk-Tałnach na Płaskowyżu Putorana, Syberia, Rosja.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest obfitość i jakość kryształów na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, przezroczystymi, igiełkowymi kryształami tworzącymi bogate, promieniste agregaty. Kontrast z ciemną skałą macierzystą również podnosi atrakcyjność wizualną okazu. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy tatarinowitu pochodzą z jednego miejsca na świecie - kopalni Majak w rejonie Norylska w Rosji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną kruchość i miękkość, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza ciepłą, może uszkodzić lub rozpuścić kryształy. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest bardzo wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie światła słonecznego, które może prowadzić do jego dehydratacji i rozpadu. ## Przechowywanie Okazy tatarinowitu należy przechowywać w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (tzw. "perky box") z dala od źródeł ciepła, wilgoci i wibracji. Ze względu na jego kruchość, należy unikać dotykania kryształów.