Tarutinoite

Wzór chemiczny: Ag¹⁺₃Pb²⁺₇Bi³⁺₇S²⁻₁₉

Tarutynoit to rzadki, ołowiano-srebrno-bizmutowy siarczek o metalicznym połysku, występujący w formie mikroskopijnych ziaren w złożach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Tarutynoit jest złożonym siarczkiem ołowiu, srebra i bizmutu. Występuje zazwyczaj w postaci bardzo drobnych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, o rozmiarach nieprzekraczających 100 mikrometrów. Obserwowany jest w polerowanych zgładach pod mikroskopem, gdzie tworzy wrostki w innych minerałach, głównie w galenie. Jego barwa w świetle odbitym jest kremowobiała, z zauważalnym, choć słabym, pleochroizmem. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar ziaren, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, przełam czy łupliwość, nie została precyzyjnie określona. Połysk minerału jest metaliczny. Jest nieprzezroczysty. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - złoża Tarutin (Тарутинское) w obwodzie czelabińskim na południowym Uralu w Rosji. Został on zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2007 roku (numer IMA2007-037). Opisany został przez zespół mineralogów pod kierownictwem S. F. Sluzhenikina.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-4
Barwa: grey
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 7.180
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja tarutynoitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. W polerowanym zgładzie, pod mikroskopem kruszcowym, można go wstępnie rozpoznać po kremowobiałej barwie, metalicznym połysku i współwystępowaniu z galeną i innymi siarczkami bizmutu. Ostateczne potwierdzenie wymaga analizy chemicznej z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) oraz badań dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Pod mikroskopem może być mylony z wieloma innymi siarczkami i siarkosolami o podobnym składzie i wyglądzie, takimi jak inne minerały z grupy lillianitu, galena czy bizmutynit. Rozróżnienie opiera się wyłącznie na precyzyjnej analizie składu chemicznego i danych krystalograficznych. ## Formy kryształów Tarutynoit tworzy wyłącznie anhedralne, nieregularne ziarna i agregaty, zwykle jako wrostki w innych minerałach. Nie zaobserwowano jego wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Tarutynoit powstaje w warunkach hydrotermalnych. W lokalizacji typowej (złoże Tarutin) jest związany z metasomatycznie zmienionymi gabroidami, gdzie tworzy się w żyłach siarczkowych przecinających skałę. Jego krystalizacja zachodziła w złożonych procesach mineralizacyjnych z udziałem roztworów bogatych w ołów, bizmut, srebro i siarkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z galeną (często jako wrostki w niej), chalkopirytem, pirytem, sfalerytem, bizmutem rodzimym, bizmutynitem, a także z innymi, rzadszymi siarkosolami bizmutu i ołowiu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania tarutynoitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - złoże złota i siarczków Tarutin (Tarutinskoye) na południowym Uralu w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, tarutynoit nie jest oceniany według typowych kryteriów estetycznych, takich jak kolor, forma czy rozmiar kryształu. Wartość kolekcjonerska okazu leży wyłącznie w jego naukowym znaczeniu i potwierdzonej obecności minerału. Najcenniejsze są okazy z lokalizacji typowej, z jak najbogatszymi i najlepiej widocznymi (pod mikroskopem) skupieniami ziaren tarutynoitu, których tożsamość została potwierdzona analitycznie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny charakter występowania w skale macierzystej, okazy tarutynoitu nie podlegają czyszczeniu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Wszelkie próby czyszczenia mechanicznego lub chemicznego zniszczyłyby delikatne ziarna osadzone w matrycy. ## Czego unikać Należy unikać jakichkolwiek chemikaliów, ultradźwięków, zmian temperatury oraz ścierania powierzchni okazu, gdyż może to bezpowrotnie uszkodzić lub zniszczyć mikroskopijne wrostki tarutynoitu. ## Przechowywanie Okazy zawierające tarutynoit powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych pojemnikach chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Najlepiej przechowywać je w oryginalnych pudełkach typu "micromount", z dala od wibracji i bezpośredniego światła.